Cầu Tân Áp Lục Giang thông xe sau gần 12 năm bỏ không, chuyên gia phân tích tính toán Trung–Triều

Cầu Tân Áp Lục Giang nối thành phố Đan Đông, tỉnh Liêu Ninh của Trung Quốc với thành phố Sinuiju, tỉnh Bắc Pyongan của Triều Tiên chính thức thông xe ngày 15/10, sau gần 12 năm bỏ không. Các chuyên gia nhận định quan hệ Trung–Triều có nhiều điểm tế nhị; việc mở cây cầu bị trì hoãn nhiều năm liên quan đến tính toán riêng của hai bên, trong khi mức độ gắn kết giữa Triều Tiên và Nga trên thực tế vượt quan hệ Triều–Trung.

Theo Tân Hoa Xã được Epoch Times dẫn lại, lễ mở cầu diễn ra sáng 15/10, với phát biểu qua video của thủ tướng hai nước.

Cầu dài 3.026 m, có bốn làn xe hai chiều, do phía Trung Quốc đầu tư khoảng 2,2 tỷ nhân dân tệ. Cầu chính hoàn thành năm 2014, nhưng đường nối và các cơ sở cửa khẩu phía Triều Tiên chậm xây dựng khiến công trình chưa thể thông xe. Dù biên giới Trung–Triều mở lại năm 2023, cây cầu vẫn chưa được sử dụng.

Sau khi Triều Tiên tăng cường hợp tác quân sự và kinh tế với Nga năm 2024, giao lưu cấp cao Trung–Triều có lúc nguội lạnh. Hai năm gần đây, hai nước dần khôi phục các chuyến thăm cấp cao. Sau chuyến thăm Triều Tiên của ông Tập Cận Bình tháng 6 năm nay, công việc tại cầu Tân Áp Lục Giang được nối lại. Trước đó, hai nước đã khôi phục tàu khách và đường bay thẳng Bắc Kinh–Bình Nhưỡng.

Vì sao cây cầu được mở vào lúc này?

Trao đổi với Epoch Times, trợ lý giáo sư Mã Chuẩn Uy thuộc Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế và chiến lược, Đại học Đạm Giang, cho rằng Triều Tiên rất cần hỗ trợ bên ngoài vì bị trừng phạt quốc tế. Trung Quốc và Nga là hai nước duy trì quan hệ với Bình Nhưỡng, nhưng quan hệ giữa ba bên khá tế nhị. Chẳng hạn, cách nhìn về an ninh không hoàn toàn thống nhất; Bắc Kinh thực ra không muốn Triều Tiên có vũ khí hạt nhân.

Ông nói cả Trung Quốc và Nga đều muốn giữ ảnh hưởng đối với Triều Tiên, nhưng từ khi chiến tranh Nga–Ukraine bùng nổ, Bình Nhưỡng xích lại gần Moskva. Theo ông, Bắc Kinh lo ngại sự nghiêng về Nga gây bất lợi cho việc kiểm soát Triều Tiên, nên có thể tính đến việc dùng kinh tế, thông qua mở cầu, để gây ảnh hưởng.

Về phía Triều Tiên, ông Mã cho rằng phần lớn vật tư vẫn cần vận chuyển từ Trung Quốc do các lệnh trừng phạt. Tăng giao thương biên giới qua cây cầu vì thế có lợi cho Bình Nhưỡng. Mặt khác, việc Tổng thống Donald Trump có gặp ông Kim Jong Un hay không vẫn chưa rõ, nhưng Triều Tiên chắc chắn muốn có thêm lợi thế đàm phán.

Theo ông Mã, mở cầu vừa có thể gửi thông điệp đến Nga, vừa giúp Bình Nhưỡng tự tin hơn trong một cuộc gặp tương lai với ông Trump. Ông nhận định điều Triều Tiên muốn hiện nay là lợi thế thương lượng: nếu giữ được quan hệ tốt với cả Trung Quốc và Nga, lợi thế đàm phán với Mỹ sẽ cao nhất. Vì vậy, hai bên đều có tính toán riêng trong việc thông cầu.

Triều Tiên bắt đầu cung cấp vũ khí cho Nga phục vụ chiến tranh Ukraine từ năm 2023, rồi điều quân hỗ trợ Nga từ năm 2024. Khi quan hệ chiến lược Nga–Triều sâu sắc hơn, Bắc Kinh cũng có các bước khẳng định lại vị thế đối tác chính của Triều Tiên.

Nhà nghiên cứu chính trị sống tại Mỹ, Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Đảng Dân chủ Trung Quốc Vương Quân Đào, phân tích với Epoch Times rằng Bắc Kinh thường sử dụng “con bài Triều Tiên”. Theo ông, khi Mỹ gây sức ép lên Bắc Kinh, chính quyền Trung Quốc để Triều Tiên thách thức Mỹ; khi quan hệ Mỹ–Trung tốt hơn, Bắc Kinh lại giúp Washington giữ ổn định và kiềm chế Bình Nhưỡng.

Ông Vương cho rằng sự ấm lên của quan hệ Trung–Triều chỉ là bề ngoài. Ông nói dòng họ Kim gắn với núi Trường Bạch, được phía Triều Tiên gọi là núi Paektu; họ bất mãn khi Bắc Kinh không cho phát triển một số hoạt động quân sự. Trong khi đó, Nga thiếu nhân lực vì chiến tranh nên kéo Triều Tiên vào chiến trường và bán một số vũ khí tương đối hiện đại cho nước này. Theo ông, việc đó cũng khiến Bắc Kinh không hài lòng, làm quan hệ ba bên trở nên tế nhị.

Ông Mã nhận định năng lực sản xuất công nghiệp quốc phòng Nga hiện chưa đủ, đặc biệt với vũ khí truyền thống, nên cần Triều Tiên cung cấp các loại đạn như đạn súng cối. Theo đánh giá của ông, hai nước trên thực tế là đồng minh tấn công và phòng thủ; Nga cũng cần lực lượng bộ binh Triều Tiên. Khi chiến tranh Nga–Ukraine chưa kết thúc, Tổng thống Vladimir Putin vẫn phải duy trì quan hệ tốt với Bình Nhưỡng.

Trong một bài viết gần đây, phó nghiên cứu viên Kim Kyu-beom của Viện Chiến lược An ninh Quốc gia Hàn Quốc nhận định việc thông cầu có thể tăng hiệu quả logistics nhưng cũng làm trầm trọng mất cân đối thương mại của Triều Tiên với Trung Quốc. Dù nhấn mạnh hữu nghị truyền thống, hai bên vẫn có tính toán riêng về lợi ích kinh tế. Việc cây cầu chuyển từ đình trệ lâu dài sang thông xe có thể cho thấy hai nước bắt đầu tìm kiếm điểm thỏa hiệp mới cho các bất đồng kinh tế chưa giải quyết.

Do các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc vẫn có hiệu lực, đồng thời Bình Nhưỡng cảnh giác với sự phụ thuộc quá mức vào Bắc Kinh, giới quan sát cho rằng hợp tác kinh tế song phương vẫn bị giới hạn.

Trước khi cầu Tân Áp Lục Giang được sử dụng, một cầu đường bộ khác bắc qua sông Tumen đã thông xe ngày 7/9, nối vùng Rason của Triều Tiên với Khasan của Nga.

Trợ lý nghiên cứu Lâm Chí Hào, chuyên gia về Triều Tiên thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, nói với Epoch Times rằng mức độ tương tác Nga–Triều hiện cao hơn rõ rệt so với Trung–Triều. Ông nhận định Bình Nhưỡng rõ ràng ưu tiên lôi kéo Nga rồi mới tăng cường quan hệ với Trung Quốc, có thể muốn phát triển mạnh quan hệ Nga–Triều, thậm chí vượt quy mô quan hệ Trung–Triều, để dần thay đổi sự phụ thuộc kinh tế quá mức kéo dài vào Bắc Kinh.

Theo Đường Binh và Dịch Như phỏng vấn, Epoch Times. Các phân tích trong bài được quy cho chuyên gia nêu tên.

Nguồn: Epoch Times