Viêm mãn tính là chìa khóa của lão hóa và bệnh mãn tính: Mất cân bằng miễn dịch tăng tốc độ suy giảm

Mất cân bằng hệ miễn dịch sẽ kích phát viêm mãn tính, dẫn đến nhiều loại bệnh mãn tính và đẩy nhanh quá trình lão hóa. Chuyên gia y học chức năng Âu Hãn Văn (Ou Han-wen) — Giám đốc điều hành Tập đoàn Sức khỏe Hãn Thị (REDOX Health Group) — đã chỉ ra trong chương trình “Sức khỏe 1+1” của Đài truyền hình Tân Đường Nhân rằng, viêm mãn tính có mối liên hệ mật thiết với các căn bệnh như tim mạch, tiểu đường, sa sút trí tuệ và viêm khớp. Việc duy trì sự “cân bằng” của hệ miễn dịch chính là chìa khóa để phòng ngừa bệnh tật.

Bác sĩ Âu Hãn Văn chỉ ra rằng, “Y học chức năng” truyền thống đang tiếp tục mở rộng thành “Y học trường thọ”, nhấn mạnh việc chuyển dịch từ phòng ngừa bệnh tật sang trì hoãn lão hóa và nâng cao tuổi thọ khỏe mạnh. Cùng với xu hướng già hóa dân số, giới y khoa ngày càng quan tâm hơn đến việc làm sao để tránh phát sinh bệnh tật, đồng thời duy trì chất lượng cuộc sống cao trong quá trình lão hóa. Do đó, chống lão hóa không nên chỉ dừng lại ở phẫu thuật thẩm mỹ bên ngoài, mà càng phải là sự đánh giá và điều chỉnh tổng thể từ trong ra ngoài.

Dưới góc nhìn của y học chức năng, điểm khởi đầu của sự lão hóa thường đến từ “lão hóa chuyển hóa”. Cùng với sự tăng tiến của tuổi tác, chức năng chuyển hóa của cơ thể giảm dần, tốc độ chuyển hóa chậm lại, các sản vật chuyển hóa đáng lẽ phải bị đào thải lại bắt đầu tích tụ trong cơ thể. Những chất tích tụ bất thường này sẽ bị hệ miễn dịch coi là mối đe dọa tiềm tàng, từ đó khởi động phản ứng phòng ngự.

Khi hệ miễn dịch nằm trong trạng thái bị kích hoạt thời gian dài, nó sẽ dần tiến vào giai đoạn “lão hóa miễn dịch”. Các tế bào miễn dịch liên tục hoạt hóa, không ngừng giải phóng các chất gây viêm, khiến cơ thể rơi vào trạng thái viêm mãn tính trong suốt một thời gian dài, từ đó gây tổn hại đến các mô và cơ quan toàn thân. Nghiên cứu chỉ ra rằng, quá trình lão hóa bất thường của tế bào miễn dịch sẽ dẫn đến lão hóa do viêm (inflammaging), loại viêm mãn tính này sẽ tăng tốc tiến trình lão hóa tổng thể thông qua việc phá hoại sự cân bằng nội môi của cơ thể.

Miễn dịch không phải càng mạnh càng tốt

Sau đại dịch, mức độ coi trọng của đại chúng đối với khả năng miễn dịch đã tăng lên rất nhiều. Tuy nhiên, bác sĩ Âu Hãn Văn nhắc nhở rằng miễn dịch không phải là “càng mạnh càng tốt”, mà là phải duy trì sự cân bằng. Khi hệ miễn dịch hoạt động quá mức, nó có thể mất đi năng lực nhận diện địch ta, xuất hiện tình trạng “nhìn thấy bóng đen là nổ súng”, quay sang tấn công chính các mô của cơ thể mình, dẫn đến các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp và hội chứng Sjögren (khô mắt, khô miệng).

Ngược lại, nếu khả năng miễn dịch quá thấp thì sẽ không thể dò tìm và tiêu diệt các tế bào bất thường (như tế bào khối u) trong cơ thể một cách hiệu quả, từ đó làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Vì vậy, một hệ miễn dịch lý tưởng nên được duy trì ở trạng thái “trung dung” hoạt động vừa phải.

Cắt đứt vòng lặp ác tính của viêm

Viêm mãn tính và mất cân bằng miễn dịch thường tạo thành một vòng lặp ác tính, do đó cải thiện trạng thái viêm được xem là chìa khóa để phòng ngừa và cải thiện các bệnh mãn tính.

Bác sĩ Âu Hãn Văn biểu thị, khi cơ thể bị viêm mãn tính, áp lực nội tại sẽ gia tăng, thúc đẩy cơ thể bài tiết hormone cortisol. Cortisol sẽ huy động các nguồn năng lượng trong cơ thể để ứng phó với áp lực, dẫn đến đường huyết và cholesterol tăng cao, thậm chí phân giải protein của cơ bắp, làm trầm trọng thêm gánh nặng chuyển hóa.

Ông chia sẻ một ca lâm sàng thực tế về các bệnh nhân bị tiểu đường và cao huyết áp. Trong điều kiện không điều chỉnh thuốc, thông qua việc kiểm soát nguồn gốc gây viêm trong cơ thể, họ đã giúp đường huyết và huyết áp đi vào ổn định, cuối cùng giảm được lượng thuốc phải dùng thành công. Điều này hiển thị rõ ràng rằng, kiểm soát viêm từ gốc rễ sẽ giúp ngăn chặn bệnh mãn tính trở nặng.

Quy trình chẩn đoán của y học chức năng

Bác sĩ Âu Hãn Văn chỉ ra rằng, y học chức năng nhấn mạnh tính liên kết giữa các hệ thống trong cơ thể người, sẽ tích hợp các yếu tố như áp lực, miễn dịch, đường huyết và huyết áp để đánh giá tổng thể, chứ không phân chia theo từng chuyên khoa như y tế truyền thống. Quan điểm toàn diện này có sự tương đồng kỳ diệu với lý niệm nhấn mạnh sự cân bằng của Đông y.

Để tìm ra căn nguyên của các vấn đề sức khỏe, y học chức năng thông thường áp dụng các đánh giá mang tính hệ thống và điều chỉnh chính xác, bao gồm:

1. Kiểm tra chức năng đường ruột: Khác với nội soi đại tràng chỉ quan sát các tổn thương trên bề mặt niêm mạc (như polyp, loét), kiểm tra y học chức năng còn phải đánh giá chức năng tiêu hóa, tính toàn vẹn của hàng rào đường ruột, chức năng miễn dịch và sự cân bằng của hệ vi sinh vật.
2. Đánh giá hormone: Đặc biệt tiến hành xét nghiệm đối với những thay đổi hormone của nữ giới (và một bộ phận nam giới). Nhiều căn bệnh tự miễn thường gặp hơn ở phụ nữ, điều này có mối liên hệ mật thiết với sự biến động dữ dội của hormone, sự biến động này thông thường xảy ra vào thời kỳ dậy thì, trong giai đoạn thai kỳ và thời kỳ mãn kinh.
3. Dò tìm độc tố môi trường: Độc tố môi trường như kim loại nặng, chất hóa dẻo, thuốc bảo vệ thực vật và độc tố vi nấm… là những chất dễ kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể, quay sang tấn công các mô của chính cơ thể và gây ra bệnh tự miễn.

Đường ruột là phòng tuyến miễn dịch lớn nhất

Đường ruột không chỉ là cơ quan tiêu hóa, mà còn là hệ thống miễn dịch lớn nhất của cơ thể người với 70% đến 80% tế bào miễn dịch tồn tại ở đây. Bác sĩ Âu Hãn Văn khuyên đại chúng nên lắng nghe tiếng nói của cơ thể, đặc biệt là chú ý đến các triệu chứng của đường tiêu hóa. Khi hệ miễn dịch đường ruột bị rối loạn, các kháng thể sẽ chạy loạn khắp toàn thân, tấn công vào khớp, tuyến giáp hoặc cơ bắp. Nếu xuất hiện tình trạng thay đổi thói quen đại tiện (táo bón hoặc tiêu chảy), chướng bụng, buồn nôn và các vấn đề tiêu hóa khác, đó có thể là điềm báo của rối loạn miễn dịch.

Về việc duy trì sức khỏe đường ruột, bác sĩ Âu Hãn Văn đưa ra ba trọng điểm lớn:

• Chăm sóc tốt việc tiêu hóa và hấp thụ: Nhai kỹ nuốt chậm, ăn uống điều độ, không ăn uống vô độ.
• Tránh thực phẩm chế biến sẵn: Giảm chế độ ăn nhiều đường, nhiều đồ chiên rán, kiên trì tiêu thụ thực phẩm nguyên bản (whole foods).
• Nạp chất xơ: Chất xơ được chuyển hóa trong cơ thể sẽ sản sinh ra các axit béo chuỗi ngắn, chúng là nguồn năng lượng quan trọng của các tế bào đường ruột, có lợi cho việc duy trì tính toàn vẹn của hàng rào đường ruột.

Về việc bổ sung lợi khuẩn (probiotics), bác sĩ Âu Hãn Văn nhấn mạnh không nên uống một cách mù quáng, cần thông qua kiểm tra để hiểu rõ tình trạng hệ vi sinh vật đường ruột trước, sau đó tiến hành bổ sung chính xác dựa theo nhu cầu cụ thể.

Điều chỉnh trạng thái cuộc sống

Do áp lực từ môi trường bên ngoài có thể khó thay đổi, bác sĩ Âu Hãn Văn khuyên nên bắt tay từ việc giảm thiểu áp lực nội tại. Cơ thể bị viêm chính là nguồn áp lực nội tại lớn nhất, vì vậy việc tìm ra nguồn gốc gây viêm (như các vấn đề đường tiêu hóa…) là vô cùng quan trọng.

Giấc ngủ là liều thuốc tốt để khôi phục sự cân bằng miễn dịch, có tác dụng điều tiết mạnh mẽ đối với chức năng miễn dịch. Bác sĩ Âu Hãn Văn chỉ ra rằng, mỗi ngày đi ngủ sớm hơn nửa tiếng, ví dụ từ 12 giờ đêm đẩy sớm lên 11 giờ rưỡi, sẽ mang lại sự cải thiện cực kỳ lớn cho thể lực, tinh thần và tình trạng da của ngày hôm sau.

Ngoài ra, bác sĩ Âu Hãn Văn nhắc nhở rằng không nên tự ý bổ sung các loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Lấy lutein làm ví dụ, nếu nạp quá lượng, loại vitamin tan trong chất béo này sẽ tích tụ trong cơ thể, có thể làm tăng gánh nặng cho gan. Do đó, việc đo thân làm áo, y học chính xác và phòng ngừa chính xác được cá nhân hóa sẽ mang lại sự bảo đảm tốt hơn cho việc nâng cao sức khỏe.

Theo Epoch Times