Vết nhơ phản cha hại tộc khiến hổ tướng của Lưu Bị sống tủi nhục, chết cô đơn

Mã Siêu (tên tự Mạnh Khởi) sinh ra tại Phù Phong (Thiểm Tây, Trung Quốc). Năm 219, sau khi chiếm được Hán Trung và tự xưng là Hán Trung vương, Lưu Bị phong cho Mã Siêu chức Tả Tướng quân. Chức vụ này ngang hàng với Trương Phi (Hữu Tướng quân).

Năm 221, khi Lưu Bị lên ngôi hoàng đế, Mã Siêu được thăng làm Phiêu kỵ Tướng quân, đồng thời kiêm nhiệm chức Lương Châu mục. Trong hệ thống quan chế nhà Hán, Phiêu kỵ Tướng quân là chức quan võ cực kỳ cao quý, chỉ đứng sau Đại Tướng quân. Hậu thế xếp Mã Siêu vào nhóm Ngũ hổ tướng của nhà Thục Hán, cùng với Quan Vũ, Trương Phi, Hoàng Trung và Triệu Vân.

Nhưng dù đứng trên đỉnh cao danh vọng, cuộc đời của Mã Siêu rất bi kịch và cô độc. Ông hoàn toàn bị cô lập về quyền lực và luôn sống trong nỗi lo sợ bị thanh trừng. Tất cả bi kịch của Mã Siêu đều bắt nguồn từ vết nhơ “phản cha hại tộc”.

Cha của Mã Siêu là Mã Đằng, một quân phiệt nắm giữ lực lượng quân sự cực mạnh tại vùng Tây Lương. Đây được coi là vùng đất hỗn loạn, các thế lực quân phiệt liên tục đánh giết lẫn nhau. Mã Đằng và Hàn Toại ban đầu là anh em kết nghĩa, sau đó trở thành kẻ thù, giết hại cả vợ con của nhau.

Vùng Tây Lương là một cái gai trong mắt Tào Tháo. Vị tướng này cực kỳ e ngại lực lượng kỵ binh tinh nhuệ ở đây nên không muốn dùng vũ lực quân sự để khống chế mà dùng mưu kế chính trị. Năm 208, ông nhân danh Hoàng đế nhà Hán mời Mã Đằng vào triều, phong làm Vệ úy (chức quan quản lý cấm quân, vị trí rất cao). Tào Tháo còn yêu cầu Mã Đằng mang theo toàn bộ gia quyến, anh em, con cái (hơn 200 người) về kinh đô Hứa Xương sống để “hưởng vinh hoa phú quý”. Với cách làm này, toàn bộ gia tộc họ Mã bị biến thành con tin để các thế lực quân phiệt Tây Lương không dám ho he tạo phản.

Không khó để Mã Đằng nhận ra mưu đồ của Tào Tháo. Tuy nhiên, người đứng đầu vùng Tây Lương chọn cách thỏa hiệp vì hai lý do. Đầu tiên là do mâu thuẫn vơi Hàn Toại ngày càng thêm gay gắt. Vào triều làm quan là lối thoát giúp Mã Đằng bảo toàn tính mạng và danh tiếng.

Mặt khác, Mã Đằng cũng nhận thấy con trai là Mã Siêu tuy dũng mãnh nhưng hung bạo, có dã tâm lớn, quá cực đoan và không thể kiểm soát nên quyết định từ bỏ binh quyền. Trước khi đi, ông bàn giao lại toàn bộ binh mã, quyền lực tại Tây Lương cho Mã Siêu, đồng nghĩa với việc giao tính mạng bản thân và hơn 200 người trong gia tộc vào lòng trung thành của Mã Siêu đối với triều đình. Vị tướng này tin rằng, thế lực quân sự của con trai ở quê nhà sẽ tạo sự cân bằng, an toàn cho vị thế con tin của mình và gia tộc ở kinh đô.

Đáng tiếc, Mã Đằng đã không hiểu rõ con trai mình. Còn Tào Tháo dù đã tính toán chính xác tâm lý của Mã Đằng nhưng lại đánh giá thấp sự liều lĩnh và tham vọng cá nhân của Mã Siêu.

Năm 211, Tào Tháo phái quân đi đánh chư hầu Trương Lỗ ở Hán Trung, lộ trình đi qua vùng Tây Lương. Mã Siêu nghi ngờ ông ta dùng kế “mượn đường diệt Quắc” để thôn tính lãnh thổ của mình nên chủ động liên minh với kẻ thù của cha là Hàn Toại, khởi binh ở Đông Quan.

Trước khi khởi binh, Mã Siêu nói với Hàn Toại một câu chấn động được ghi lại trong sách Ngụy lược: “Nay Siêu này từ bỏ cha, xem tướng quân như cha. Tướng quân cũng nên từ bỏ con, xem Siêu như con”.

Hành động này đồng nghĩa với việc Mã Siêu chủ động cắt đứt tình phụ tử, nhẫn tâm bỏ mặc mạng sống của cha ruột và anh em đang nằm trong tay Tào Tháo để thỏa mãn tham vọng cát cứ.

Trong trận giao chiến với Mã Siêu, Tào Tháo suýt mất mạng và phải thốt lên: “Thằng ranh Mã Siêu không chết, ta không có đất chôn thây”. Hành động khởi binh của Mã Siêu khiến Tào Tháo tức giận và phá vỡ hoàn toàn giá trị “con tin” của Mã Đằng. Tào Tháo nhận ra Mã Đằng không còn sức nặng để kiềm chế Mã Siêu nữa.

Đến tháng 5 năm 212, sau khi dẹp yên cuộc khởi binh của Mã Siêu ở Đồng Quan, Tào Tháo hạ lệnh tru di tam tộc nhà họ Mã tại Hứa Xương. Mã Đằng cùng hai con trai (Mã Hưu, Mã Thiết) và hơn 200 người trong gia tộc bị hành quyết dã man. Người duy nhất trong dòng họ thoát nạn là Mã Đới – em họ Mã Siêu – lúc đó đang đi theo quân đội của Siêu ở Tây Lương. Cả một gia tộc lừng lẫy gần như bị xóa sổ.

TrongTam quốc diễn nghĩa, để rửa vết nhơ này cho vị hổ tướng nhà Thục, tác giả La Quán Trung sửa đổi nhiều sự kiện. Ông viết rằng Tào Tháo lừa Mã Đằng vào kinh đô rồi ra tay sát hại. Mã Siêu vì căm phẫn mới liên minh với Hàn Toại để khởi binh chống lại Tào Tháo, trả mối thù giết cha. Chỉ như thế, Tam quốc diễn nghĩa mới có thể biến cuộc khởi binh của Mã Siêu thành một cuộc chiến chính nghĩa “báo thù cho cha”, đồng thời khắc họa Tào Tháo thành kẻ gian hùng, tàn bạo, bất tín.

Sau khi thua Tào Tháo, Mã Siêu chiếm vùng Lương Châu nhưng cai trị một cách tàn bạo. Ông ta giết chết thứ sử Vi Khang dù người này đã đầu hàng. Sự tàn nhẫn của Mã Siêu khiến các tướng dưới quyền như Dương Phụ, Khương Tự nổi dậy chống lại. Trên đường bỏ trốn, Mã Siêu tức giận giết chết mẹ già của Khương Tự và con nhỏ của các tướng này. Khi chạy trốn sang Trương Lỗ rồi đầu hàng Thục, Mã Siêu bỏ lại vợ (Dương thị) và con trai khiến họ bị kẻ thù sát hại dã man.

Vì vết nhơ bất hiếu bất nghĩa này, Mã Siêu bị người đương thời vô cùng khinh rẻ. Khi ông chạy sang đầu quân cho Trương Lỗ, các tướng dưới quyền Trương Lỗ phản đối kịch liệt vì cho rằng: “Kẻ đến cha ruột còn không thương thì làm sao thương được người khác?“.

Trong lịch sử, sau khi gia nhập phe Lưu Bị, Mã Siêu không sống vẻ vang như được tô vẽ trong Tam quốc diễn nghĩa. Dù giữ chức vụ cao nhưng ông ta hoàn toàn bị cô lập về quyền lực và luôn sống trong nỗi lo sợ bị thanh trừng.

Tuy có công lớn giúp Lưu Bị dọa hàng Lưu Chương nhưng Mã Siêu không bao giờ được tin tưởng. Lưu Bị phong chức tước tột đỉnh cho ông ta (ngang hàng Quan Vũ, Trương Phi) để “làm đẹp” triều đình nhưng tước bỏ thực quyền của vị tướng này. Mã Siêu chủ yếu trấn thủ biên thùy xa xôi, chưa từng được giao nắm giữ huyết mạch quân sự cốt lõi của Thục vì Lưu Bị e dè tính phản trắc và xuất thân quân phiệt cũ của ông.

Lưu Bị chủ yếu dùng Mã Siêu như một vũ khí tâm lý để dọa hàng đối thủ và để răn đe, giữ yên bộ tộc thiểu số vùng Tây Bắc. Ông hiểu rõ dã tâm của một con hổ dữ, nếu cho nắm binh quyền lớn thì sẽ là mối họa khôn lường cho giang sơn.

Vì mang thân phận là kẻ phản cha hại tộc, bị người đời khinh rẻ, Mã Siêu luôn sống trong tâm lý bất an, lo sợ, đặc biệt là sợ bị vị quân chủ của mình nghi ngờ lòng trung thành. Vì thế nên ông ta phạm phải sai lầm khác. Một vị quan tên là Bành Dạng vì bất mãn với Lưu Bị nên đến gặp Mã Siêu rủ làm phản. Mã Siêu nghe xong kinh hãi, lập tức làm đơn tố cáo Bành Dạng với Lưu Bị để chứng minh sự trong sạch của mình.

Kết quả, Bành Dạng bị chém đầu, còn Mã Siêu càng trở nên cô độc vì bị các quan lại Thục Hán xa lánh.

Do chịu áp lực tâm lý quá lớn, sống trong lo âu kéo dài kèm theo nỗi dằn vặt vì khiến gia đình, gia tộc bị tuyệt diệt, sức khỏe của Mã Siêu suy sụp rất nhanh. Năm 222 (trước khi Gia Cát Lượng tiến hành Bắc phạt), Mã Siêu qua đời vì bệnh tật ở tuổi 47.

Trước khi chết, ông viết một bức tâm thư gửi cho Lưu Bị với lời lẽ vô cùng thê lương: “Trăm mạng trong gia tộc thần đều bị Tào Tháo giết sạch, nay chỉ còn người em họ là Mã Đới để nối dõi tông đường, xin bệ hạ đoái thương”.

Số phận của hổ tướng Mã Siêu thực chất là tấn bi kịch của một kẻ đánh đổi cả gia tộc để đạt tham vọng nhưng cuối cùng phải nhận kết cục cô độc, u uất nơi đất khách.

Chiến công lừng lẫy nào của Lưu Bị bị ‘gán’ cho Khổng Minh?Trận thắng gò Bác Vọng cho thấy tài năng quân sự xuất sắc của Lưu Bị, nhưng trong “Tam quốc diễn nghĩa”, chiến tích này lại được gán cho Khổng Minh.

Theo VTC News