Dấu ấn thảm họa thiên thạch 66 triệu năm trước trên đất Mê-xi-cô

Nằm sâu trong những khu rừng rậm của bán đảo Yucatán thuộc Mê-xi-cô là hàng nghìn giếng nước tự nhiên có màu xanh ngọc bích, thường được gọi là Cenotes. Đây là những cấu trúc địa chất độc đáo, hình thành từ sự sụp đổ của các trần đá vôi, làm lộ ra hệ thống nước ngầm rộng lớn bên dưới. Không chỉ là kiệt tác của thiên nhiên, các Cenotes còn đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh và văn hóa của nền văn minh Maya cổ đại.

Bán đảo Yucatán là một mảng đá vôi dày hàng nghìn mét và hầu như không có sông ngòi trên mặt đất. Trải qua hàng triệu năm, nước mưa chứa axit nhẹ đã thẩm thấu, làm hòa tan đá vôi và tạo ra hệ thống hang động ngầm chằng chịt. Sự hình thành của cảnh quan này gắn liền với vụ va chạm thiên thạch Chicxulub cách đây khoảng 66 triệu năm, sự kiện từng dẫn đến thảm họa diệt vong của loài khủng long. Vụ va chạm đã tạo nên một vòng cung giếng tự nhiên dọc theo rìa hố thiên thạch cổ đại. Khi thời kỳ băng hà kết thúc, mực nước biển dâng cao đã làm ngập các hang động, tạo thành hệ thống sông ngầm dài nhất thế giới, trong đó có hệ thống Sac Actun với chiều dài đã được khảo sát vượt quá 370 km.

Đối với người Maya cổ đại, các giếng Cenotes là nguồn cung cấp nước sinh hoạt thiết yếu trong mùa khô hạn. Bên cạnh giá trị thực tế, người Maya coi các hang động và giếng nước này là cửa ngõ linh thiêng kết nối thế giới loài người với cõi âm Xibalba, nơi ngự trị của các vị thần như thần mưa Chaac. Trong các đợt hạn hán nghiêm trọng, người Maya thực hiện các nghi lễ hiến tế bằng cách thả những vật phẩm giá trị như vàng, ngọc thạch, đồ gốm và cả con người xuống giếng nhằm cầu xin mưa thuận gió hòa. Các cuộc khai quật tại giếng Cenote Sagrado ở di tích Chichén Itzá đã phát hiện hàng trăm bộ hài cốt cùng vô số cổ vật, xác nhận tính chân thực của các truyền thuyết lịch sử.

Hiện nay, các giếng Cenotes đã trở thành điểm đến thu hút các thợ lặn và du khách khám phá trên toàn thế giới. Môi trường nước thiếu oxy và nhiệt độ ổn định trong lòng giếng hoạt động như những hộp lưu trữ thời gian, giúp bảo tồn nguyên vẹn các hóa thạch động vật tiền sử và hài cốt người cổ đại có niên đại hơn 12.000 năm. Dù mở cửa cho hoạt động du lịch, các khu vực này vẫn đối mặt với nguy cơ ô nhiễm và biến đổi sinh thái, đòi hỏi các biện pháp bảo tồn nghiêm ngặt từ chính quyền địa phương.

Theo Vision Times.