Bí quyết dưỡng sinh ngày Hạ chí: Điểm cốt lõi giúp giải nhiệt của bí đao không chỉ nằm ở phần thịt quả

Mỗi khi mùa hè nắng gắt chiếu rọi, nhiều người thường cảm thấy cơ thể nặng nề, uể oải, thực chất đây chính là tín hiệu cầu cứu mà cơ thể đang phát ra. Nhiều người dễ cảm thấy chán ăn, tinh thần sa sút vào mùa hè, điều này trong y học cổ truyền được cho là do tà khí ẩm ướt và nắng nóng xâm nhập vào tỳ vị. Lúc này, nếu uống đồ đá lạnh một cách mù quáng hoặc ăn thật nhiều cá thịt để “đại bổ”, ngược lại sẽ khiến các mạch máu ở niêm mạc dạ dày và ruột co lại, dẫn đến chức năng tiêu hóa bị suy giảm hơn nữa. Đây chính là lý do tổ tiên nhấn mạnh rằng chế độ ăn uống ngày Hạ chí nên “thanh bổ chứ không nên tuấn bổ” (bổ mát thanh đạm thay vì bổ quá mạnh).

Hai “công thần” giải nhiệt trong nhà bếp ngày Hạ chí Khoảng thời gian trước và sau Hạ chí, có hai loại thực phẩm đáng ăn nhất, xuất hiện ở nhà bếp nào cũng đều hợp lý.

Đậu xanh thanh nhiệt giải độc Đậu xanh có tính mát, vị ngọt, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, giải khát lợi tiểu. Từ góc độ dinh dưỡng học, khả năng thanh nhiệt của đậu xanh phần lớn đến từ lớp vỏ đậu xanh, vốn rất giàu các chất polyphenol, có tác dụng chống oxy hóa xuất sắc. Do đó, khi nấu canh đậu xanh giải nhiệt vào mùa hè, tuyệt đối không nên đun quá lâu, khi nước canh có màu xanh biếc trong trẻo thì uống sẽ mang lại hiệu quả rõ rệt nhất. Thức uống thực vật tự nhiên này tốt cho sức khỏe đường ruột và dạ dày hơn hẳn các loại đồ uống có đường, có thể làm giảm hiệu quả chứng khô miệng, khát nước và mệt mỏi cơ thể do nắng nóng mang lại. Nấu chung đậu xanh với bách hợp (củ hoa loa kèn) có thể tư âm thanh tâm; kết hợp với sơn tra sẽ giúp khai vị và hỗ trợ tiêu hóa, bất kể là người lớn hay trẻ nhỏ, đây đều là thức uống cần có trong mùa hè.

Bí đao bù nước lợi tiểu

Bí đao có tính hàn, có thể tiêu nhiệt lợi thủy. Trong mùa hè ra nhiều mồ hôi, lượng kali của cơ thể con người dễ bị mất đi theo mồ hôi, dẫn đến tay chân yếu ớt. Canh bí đao là một cách nhẹ nhàng để bổ sung lượng nước và kali, hàm lượng nước trong bí đao lên tới hơn 96% và không chứa chất béo, phù hợp với nhịp điệu của dạ dày ruột hơn là việc uống nhiều đồ uống có đường và đá lạnh, đồng thời có thể cải thiện hiệu quả tình trạng phù nề do thể hàn của cơ thể. Tuy nhiên, thứ dùng để giải nhiệt và lợi tiểu thường không đơn thuần chỉ là phần thịt quả, mà là vỏ bí đao và hạt bí đao. Sách “Bản thảo cương mục” có ghi chép, vỏ bí đao “ngọt nhạt mà hàn, lợi thủy tiêu thũng”, hiệu quả trong việc lợi thủy, bài trừ độ ẩm thậm chí còn tốt hơn cả phần thịt quả; trong khi đó, hạt bí đao lại có tác dụng thanh phế hóa đờm, nhuận táo bài mủ, có ý nghĩa điều chỉnh lớn hơn đối với tình trạng đan xen giữa nóng bức và ẩm ướt thường gặp trong mùa hè. Vì vậy, nếu chỉ lấy phần thịt nấu canh thì vẫn rất thanh mát, nhưng nếu có thể tận dụng một lượng vỏ bí đao thích hợp, ví dụ như để nấu canh hoặc đun lấy nước uống, sẽ giúp phát huy trọn vẹn hơn công dụng “giải nhiệt lợi thấp”.

Công thức nấu ăn đơn giản, phổ biến theo mùa Dưới đây là hai công thức nấu ăn gia đình với thao tác đơn giản, các nguyên liệu đều có thể dễ dàng mua được ở các khu chợ thông thường, khẩu phần phù hợp cho cả gia đình cùng thưởng thức.

Canh sườn non nấu bí đao và hạt ý dĩ Nguyên liệu (khẩu phần 4 người): Sườn heo nửa cân (cũng có thể thay bằng thịt gà chặt miếng có xương), bí đao 500 gram, hạt ý dĩ (bo bo) 50 gram, hạt sen 20 gram, gừng tươi 3 lát, muối lượng vừa đủ. Cách làm:

1. Sườn chặt miếng nhỏ, cho vào nồi nước lạnh, thêm vài lát gừng chần qua để khử mùi tanh, vớt ra để riêng.
2. Hạt ý dĩ, hạt sen ngâm trước 1 tiếng hoặc cho vào tủ đông trước; bí đao rửa sạch, giữ nguyên vỏ cắt thành những miếng lớn (vỏ bí đao có tác dụng lợi tiểu tốt hơn).
3. Cho tất cả nguyên liệu vào nồi (ngoại trừ bí đao), thêm đủ nước sạch, đun sôi trên lửa lớn rồi vớt bỏ bọt, chuyển sang lửa nhỏ hầm từ từ trong 1 tiếng.
4. Cho các miếng bí đao vào, tiếp tục hầm lửa nhỏ trong 30 phút, cuối cùng cho lượng muối vừa đủ vào nêm nếm là hoàn thành. Mẹo nhỏ tiết kiệm thời gian: Nếu sử dụng nồi cơm điện (loại có lòng nồi trong và ngoài nấu cách thủy), có thể cho sườn, ý dĩ, hạt sen, lát gừng và nước vào nồi trong, nồi ngoài thêm 2 cốc nước (nấu khoảng 40 phút) cho đến khi nút nảy lên. Tiếp đó cho các miếng bí đao vào, nồi ngoài thêm 0,5 cốc nước nữa, đợi nút nảy lên lần hai thì đậy vung ủ thêm 10 phút, thêm muối nêm nếm gia vị. Món canh này có nước dùng thanh ngọt nhưng không nhạt nhẽo, thịt mềm rục, ở những vùng có thời tiết nóng ẩm, mùa hè uống một bát canh này có thể hỗ trợ xua tan đi sự tích tụ nắng nóng, ẩm ướt trong cơ thể.

Chè đậu xanh bách hợp giải nhiệt Nguyên liệu (khẩu phần 4 người): Đậu xanh 100 gram, bách hợp tươi 1 củ (hoặc bách hợp khô 30 gram), đường phèn lượng vừa đủ. Cách làm:

1. Đậu xanh và bách hợp khô ngâm trước 2 tiếng (bách hợp tươi không cần ngâm).
2. Cho đậu xanh vào nồi, thêm đủ lượng nước, đun sôi bằng lửa lớn rồi chuyển sang lửa nhỏ, nấu cho đến khi hạt đậu xanh hơi nở bung (khoảng 40 phút).
3. Cho bách hợp vào tiếp tục đun khoảng 15 phút cho đến khi mềm nhừ.
4. Thêm lượng đường phèn vừa đủ vào khuấy đều, có thể uống nóng hoặc để nguội rồi thưởng thức. Vị thanh ngọt của bách hợp có thể an thần nhuận táo, mùa hè uống một bát nhỏ sẽ giúp cải thiện tình trạng trằn trọc khó ngủ do nắng nóng gây ra.

Thuận theo thời tiết để lựa chọn chế độ ăn uống thanh bổ, giúp tỳ vị có thể hoạt động nhẹ nhàng ngay cả trong mùa nóng nhất, có thể tránh được tình trạng chán ăn một cách hiệu quả, giúp cơ thể trải qua cả một mùa hè nóng bức thật nhẹ nhàng và thoải mái.

Theo Vision Times