Tutti Frutti: Trang sức ngon mắt như kẹo ngọt của Cartier

Kỹ thuật chạm khắc trên đá quý tiêu biểu của phong cách Tutti Frutti của Cartier. Ảnh: Cartier

Mỗi bộ sưu tập trang sức cao cấp mà Cartier ra mắt đều có dấu ấn của Tutti Frutti, Nghe ngon miệng như một que kem kiểu Ý, và khi nhìn cũng thật sự ngon mắt khiến bạn chỉ muốn cắn vào viên đá quý (xin đừng, thật sự sẽ đau răng), phong cách Tutti Frutti là một phần của di sản trăm năm nhà Cartier, bắt đầu từ 1911 đến nay.

Tutti Frutti là gì: Phong cách chơi màu đá quý đặc thù của Cartier đã trở thành biểu tượng trong giới kim hoàn

Nếu bạn tìm “tutti frutti là gì”, ngay lập tức Google sẽ chỉ bạn đến với loại kem lạnh có chứa các loại trái cây khô nhiều màu sắc như dâu, xoài, nho hay thơm. Sự đa dạng về màu sắc và hình dáng này tựa những viên kẹo cũng là lý do vì sao cái tên Tutti Frutti được đặt cho phương châm tạo hình trang sức đặc thù của Cartier.

Ở nhà Cartier, trang sức Tutti Frutti thường là những thiết kế nhiều màu sắc, không vận dụng đá được cắt giác lấp lánh mà thường là cắt mài tròn hoặc chạm khắc tinh xảo thành nhiều hình thù khác nhau, thường là hoa lá và trái cây. Phong cách này kết hợp truyền thống chạm khắc Mogul với thiết kế Art Deco táo bạo, tạo nên một trong những nét thẩm mỹ dễ nhận biết nhất của Cartier.

Vòng cổ Tutti Kanya từ bộ sưu tập đỉnh sức Le Chœur des Pierres năm 2026. Ảnh: Cartier

Bạn có thể thấy phong cách này trong chiếc vòng cổ Tutti Kanya từ bộ sưu tập đỉnh sức Le Chœur des Pierres mà Cartier ra mắt trong năm 2026, dùng viên ngọc lục bảo Zambia nặng 30.33 carat chạm khắc với môtíp hoa làm trọng tâm, xung quanh trang trí với các loại hồng ngọc và lam ngọc cũng được tạo hình hoa, lá và các loại quả mọng.

Lịch sử từ Ấn Độ và những chuyến thám hiểm của Jacques Cartier

Mọi thứ bắt đầu từ năm 1911, khi Jacques Cartier (cháu trai của nhà sáng lập Louis-François Cartier, người điều hành chi nhánh Cartier London) đến Ấn Độ đi công tác. Mục tiêu của ông là tìm những viên đá màu độc đáo để bổ sung vào thiết kế trang sức của mình.

Ông bị ấn tượng trước truyền thống chế tác trang sức của đế quốc Mogul, đầy màu sắc và chạm trổ nhiều hình thù ấn tượng. Jacques Cartier đã vay mượn truyền thống chơi màu từ tiểu lục địa Ấn Độ, kết hợp nó với cách sắp xếp đá quý kiểu Art Deco ở châu Âu. Từ đó, phong cách Tutti Frutti ra đời.

Một lý do khiến Jacques Cartier lăng-xê phương pháp chạm trổ đá quý vì ông đã tìm ra rất nhiều mẫu vật có màu sắc rực rỡ, tuy nhiên lại không có độ trong suốt phù hợp để cắt giác lấp lánh. Ngược lại, do chúng không trong suốt, có nhiều sạn và bao thể, nên giá thành cũng không quá cao. Vì lý do đó, chúng đặc biệt phù hợp với châu Âu và Hoa kỳ trong giai đoạn Đại Khủng Hoảng (cuối thập niên 1920 đến giữa 1930), mang lại chút vui tươi cho khách hàng với giá cả phải chăng.

Trâm cài áo vintage từ thập niên 1920 của Cartier London, làm từ vàng và bạch kim. Ảnh: Grogan & Company

Khi lần đầu được giới thiệu ở châu Âu vào thập niên 1920, phong cách chơi đá màu này không được gọi là Tutti Frutti. Nó chỉ được gọi là pierres de couleur (đá màu), hay qua lời Jacques Cartier là trang sức Hindu. Mãi đến thập niên 1970, cái tên Tutti Frutti mới bắt đầu được áp dụng, gọi theo loại ẩm thực ngon miệng, vì các viên đá quý quá xinh xắn như viên kẹo ngọt.

Nếu các tạo tác đầu thế kỷ 20 tôn trọng và tuân thủ thẩm mỹ Mogul, thì qua đến giữa thế kỷ 20, Cartier đã mạnh tay khám phá những phong cách thiết kế mới. Sự chuyển hướng thẩm mỹ này được dẫn dắt bởi những nhân vật có tầm ảnh hưởng như nhà thiết kế Peter Lemarchand và giám đốc sáng tạo Jeanne Toussaint. Họ mang đến những cách diễn giải mới về các họa tiết truyền thống, biến những hình thức quen thuộc thành những bố cục năng động, tràn đầy năng lượng và cá tính.

Sự trợ giúp từ nữ thừa kế thượng lưu kiêm biên tập viên Harper’s Bazaar Paris

Daisy Fellowes đeo vòng cổ Cartier phong cách Tutti Frutti. Ảnh chụp năm 1936 bởi Cecil Beaton. Nguồn: Sotheby’s

Trong số các khách hàng của Cartier, người đặc biệt yêu thích phong cách Tutti Frutti chính là bà Daisy Fellowes, bạn thân của nhà thiết kế Elsa Schiaparelli. Người phụ nữ cực kỳ giàu có này là nữ thừa kế của đế chế máy may Singer kếch xù, nổi tiếng trong giới thượng lưu vì sự tiên phong trong thời trang. Nhà văn nước Pháp Jean Cocteau từng nói rằng bà ấy “đã giúp lăng-xê rất nhiều xu hướng mới trong làng thời trang”, ví dụ như đeo nữ trang cùng với áo len chui đầu.

Người phụ nữ này trong thập niên 1930 trở thành biên tập viên thời trang tại Paris của Harper’s Bazaar, đưa sức ảnh hưởng của mình ra khỏi giới thượng lưu và đến những người yêu thời trang. “Bà đã định hình gu thẩm mỹ bằng cách bình thường hóa những món trang sức lớn, màu sắc nổi bật trong các hình ảnh thời trang”, theo Amit Jhani, nhà sáng lập thương hiệu True Sanity.

Và Daisy Fellowes cũng là khách hàng trung thành của Cartier, khi cho rằng thương hiệu là người tiên phong khởi phát các xu hướng thay vì chỉ chạy theo chúng.

Vòng cổ Hindu Necklace làm từ năm 1936 và được cách tân sửa chữa năm 1963. Ảnh: Cartier

Daisy Fellowes đã giúp thẩm mỹ Tutti Frutti được ưa chuộng trong giới thượng lưu Paris, khi đặt hàng Cartier chế tác món trang sức độc bản cho mình theo phong cách này: Chiếc vòng cổ Hindu Necklace (Collier Hindou, ảnh trên).

Thiết kế sở hữu cấu trúc linh hoạt, ôm sát cần cổ một cách mềm mại và lay động theo từng bước chân. Các viên sapphire trung tâm có thể được tháo ra để biến thành trâm gài áo. Phiên bản nguyên thủy được cột bằng dây ruy-băng đen ở sau gáy, giống với các loại trang sức Ấn Độ thường thấy. Nhưng sau khi bà Daisy Fellowes qua đời, con gái của bà đã yêu cầu Cartier đổi dây cài thành khóa gài cố định.

Năm 1991, chiếc vòng cổ này xuất hiện trong một phiên đấu giá của Sotheby tại Geneva, Thụy Sỹ, đạt mức giá kỷ lục là 2,655,172 đô-la Mỹ!

Giá trị trường tồn của phong cách Tutti Frutti

Kỹ thuật Tutti Frutti tạo hình nên vòng cổ Rajasthan năm 2016 của Cartier. Ảnh: Cartier

Ngày nay, hơn một thế kỷ sau khi ra đời, phong cách Tutti Frutti được xem là một trong những di sản có tính nhận diện cao nhất của Cartier và là biểu tượng định hình của trường phái trang sức Art Deco. Phong cách này vẫn tiếp tục thu hút các nhà sưu tập trang sức trên toàn thế giới vì sự kết hợp màu sắc rực rỡ và kỹ thuật chạm khắc đá quý bậc thầy.

Thẩm mỹ Tutti Frutti cũng còn sống mãi khi Cartier liên tiếp ra mắt nhiều mẫu vật mới trong các bộ sưu tập đỉnh sức (high jewelry), cho thấy sự trường tồn và không lỗi mốt của phong cách này.

DI SẢN CARTIER:

Trích dẫn Something About Rocks, Only Natural Diamonds
Harper’s Bazaar Việt Nam