Trung Quốc: Khủng hoảng kinh tế và áp lực thời gian vắt cạn nguồn lực của lực lượng lao động

Đơn hàng giao đồ ăn giá rẻ tại lục địa Trung Quốc đang gia tăng liên tục. Theo báo Kinh tế Quan sát và dữ liệu Hồng Than, tính đến tháng 12 năm 2025, số lượng người dùng đặt đồ ăn qua mạng đã đạt 630 triệu người. Tỷ lệ người hoàn toàn không đặt đồ ăn giảm từ 2,2% xuống còn 1,2%. Quy mô thị trường giao đồ ăn năm 2025 đạt 1.419,1 tỷ NDT (khoảng 4.880.000 tỷ đồng VN), tăng 11,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, giá trị trung bình trên mỗi đơn hàng liên tục suy giảm. Các đơn hàng dưới 15 NDT (khoảng 51.000 đồng VN) hiện chiếm khoảng 40%, nghĩa là cứ 10 đơn hàng thì có 4 đơn có giá thực trả dưới 15 NDT. Số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng tiêu dùng xã hội chỉ tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước, doanh thu ngành dịch vụ ăn uống giảm xuống mức 2,8% trong nửa đầu năm, và riêng tháng 6 chỉ tăng 1,2%.

Sự cạnh tranh giá rẻ trước hết chèn ép lợi nhuận của các đơn vị kinh doanh. Khảo sát của Lập Tín Tư Vấn cho thấy 74% thương hộ được hỏi có giá trị đơn hàng trung bình sụt giảm, gần 80% thương hộ bị giảm lợi nhuận ròng, trong đó 35% có mức giảm vượt quá 30%. Lực lượng tài xế giao hàng cũng chịu áp lực nặng nề. Một tài xế tại Bắc Kinh phải làm việc 16 giờ mỗi ngày, giao hơn 100 đơn hàng nhưng chỉ thu về từ 400 đến 500 NDT (khoảng 1,37 triệu đến 1,72 triệu đồng VN). Những tài xế năm ngoái đạt thu nhập 20.000 NDT (khoảng 68,8 triệu đồng VN) mỗi tháng thì năm nay khó đạt được 10.000 NDT (khoảng 34,4 triệu đồng VN). Phó Chủ tịch Thường trực Hội Kinh tế Thương mại Bắc Kinh Lại Dương chỉ ra rằng các nền tảng đang chuyển giao áp lực cạnh tranh sang các thương hộ, tài xế và toàn bộ chuỗi cung ứng.

Điều đáng ngần ngại hơn là cơ cấu thực phẩm. Tỷ lệ thực phẩm chế biến sẵn (dự chế thái) tại nhiều chuỗi nhà hàng giao đồ ăn đã vượt quá 70%. Một suất cơm thịt heo xào ớt có giá 12 đến 14 NDT (khoảng 41.000 đến 48.000 đồng VN) có chi phí sản xuất chỉ khoảng 3 đến 4 NDT (khoảng 10.000 đến 13.000 đồng VN). Khảo sát do Đại học Y khoa Cáp Nhĩ Tân phối hợp với Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc thực hiện cho thấy, xếp hạng sức khỏe trung bình của thực phẩm chế biến sẵn chỉ đạt 2,7 trên 5 sao, với hơn 85% sản phẩm có hàm lượng natri vượt quá tiêu chuẩn, gần bằng phần lớn giới hạn hàng ngày của người trưởng thành. Báo cáo của Hiệp hội Cung ứng Thực phẩm Trung Quốc chỉ ra rằng hàm lượng natri trong đồ ăn chế biến sẵn cao gấp 2,3 lần so với món ăn xào tươi, việc tiêu thụ lâu dài có thể làm tăng nguy cơ cao huyết áp và các bệnh tim mạch.

Những người phụ thuộc nhiều nhất vào dịch vụ giao đồ ăn giá rẻ thường là lực lượng lao động cường độ cao và người trẻ tuổi có tiền tiết kiệm hạn chế. Số tiền tiết kiệm được từ bữa ăn hiện tại có thể biến thành gánh nặng chi phí y tế điều trị bệnh mãn tính trong tương lai. Tác giả tài chính Trung Quốc La Sir Tài Thoại nhận định, đây không đơn thuần là sự hạ cấp tiêu dùng hay việc giới trẻ trở nên lười biếng, mà là kết quả tác động đồng thời từ sự nghèo đói về thời gian, áp lực thu nhập và sự cạnh tranh giá rẻ của các nền tảng. Nhà bình luận Vương Đốc Nhiên của Apolo Net cho rằng mô hình kinh tế giao đồ ăn giá rẻ này về bản chất là một sự chuyển giao chi phí ẩn mà ba bên cùng phải gánh chịu: thương hộ nhượng lại lợi nhuận, tài xế hy sinh sức khỏe và thời gian, còn người tiêu dùng trả giá bằng cơ thể về lâu dài, chỉ có nền tảng là thu lợi ổn định.

Theo Apollo Net.