NTK Trịnh Bích Thủy: Người kể chuyện bằng lụa và những giá trị thủ công truyền thống

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy có hơn 20 năm gắn bó với chất liệu lụa Việt

Ba năm trước, trong một buổi chiều tĩnh lặng ở Lan Viên Cố Tích tại TP. Huế, GS.TS Thái Kim Lan kể cho nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy nghe câu chuyện về những mảnh gốm vớt lên từ sông Hương. Chúng không còn nguyên vẹn, sứt mẻ, có mảnh chỉ còn lại một góc hoa văn. Nhưng thay vì bị lãng quên, từng mảnh vỡ được lau sạch, phân loại và gìn giữ như những chứng nhân của lịch sử. Người nghệ nhân khảm sành sứ Huế cũng vậy: lấy chén vỡ ghép thành hoa lá, mây trời. Không vứt cái cũ. Chỉ kiên nhẫn để nó sống lại ở hình hài khác.

Chính sự “tái sinh từ mảnh vỡ” ấy đã chạm đến Trịnh Bích Thủy. Rời Lan Viên Cố Tích, nhà thiết kế người Hà Nội bắt đầu hành trình sáng tạo. Tháng 6–2026, Trịnh Bích Thủy cùng thương hiệu của mình TRỊNH FASHION ra mắt dự án Trịnh On The Silk Road cùng với bộ sưu tập thời trang mang tên Nốt Trầm. Đây là chuỗi hoạt động sáng tạo, thực hành thủ công và kết nối văn hóa được thực hiện trên những vùng đất mang dấu ấn lịch sử, thủ công và di sản của Việt Nam.

Hơn hai mươi năm theo đuổi thời trang Việt, Trịnh Bích Thủy chưa bao giờ xem mình chỉ là một nhà thiết kế. Chị là người kể chuyện bằng lụa, bằng những kỹ thuật thủ công truyền thống và bằng các cuộc gặp gỡ với nghệ nhân, học giả, làng nghề. Với chị, bảo tồn không phải là sao chép quá khứ, mà là trao cho những giá trị cũ đời sống mới để chúng tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay. Chính tinh thần ấy đã trở thành sợi chỉ xuyên suốt mọi sáng tạo của chị, từ chiếc áo chần bông đầu tiên cho đến hành trình Trịnh On The Silk Road.

Giáo sư Tiến sĩ Thái Kim Lan trong bộ ảnh quảng bá bộ sưu tập Nốt Trầm của nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy

HARPER’S BAZAAR: Giữa vô vàn lựa chọn, tại sao chị lại gắn bó với lụa và các giá trị thủ công truyền thống để bảo tồn những di sản Việt suốt hơn hai thập kỷ qua?

TRỊNH BÍCH THỦY: Đối với tôi, việc bảo tồn di sản có lẽ không còn đơn thuần là công việc hay sinh kế, nó là dòng chảy của tình yêu, là định mệnh và là đam mê lớn nhất đời mình. Tôi may mắn lớn lên trong gia đình, mà ở đó văn hóa luôn hiện hữu một cách tự nhiên nhất.

Cha tôi, một kỹ sư dệt đồng thời là nhà nghiên cứu, sưu tầm cổ vật Việt Nam. Cha đã dắt tôi đi qua những xưởng dệt, dạy tôi cách trân quý từng sợi tơ, thớ vải. Cũng chính từ những món cổ vật của cha, tôi đã sớm nảy sinh một tình yêu sâu sắc, sự gắn bó thân thiết với những họa tiết, hoa văn trên gốm sứ Việt qua các thời kỳ.

Cùng lúc đó, mẹ lại là người vun đắp cho tôi những ký ức dịu dàng, ấm áp về chiếc áo chần bông xưa. Những mảnh ký ức tuổi thơ bên cha mẹ chính là bệ phóng để khi lớn lên, tôi được theo học đúng ngành mình yêu thích và tự tay làm ra những chiếc áo chần bông mang hơi thở của hoài niệm.

Vì vậy, bảo tồn di sản đối với tôi không chỉ là sự nghiệp, mà là cơ hội để viết tiếp câu chuyện gia đình, nuôi dưỡng đứa con tinh thần của chính mình. Phần thưởng lớn nhất mà tôi nhận được là hạnh phúc khi thấy những giá trị xưa không bị phủ bụi trong quá khứ, mà có thể “sống” lại một cách tự nhiên, kiêu hãnh và rực rỡ nhất giữa dòng chảy của thời đại ngày nay.

HARPER’S BAZAAR: Với Trịnh On The Silk Road và bộ sưu tập Nốt Trầm, điều gì khiến chị chọn lụa Bảo Lộc để kể câu chuyện về di sản?

TRỊNH BÍCH THỦY: Bảo Lộc từ lâu được mệnh danh là “thủ phủ dâu tằm tơ” của Việt Nam. Lụa ở đây khác biệt nhờ khí hậu, thổ nhưỡng và công nghệ dệt hiện đại nên có đặc tính rất riêng: mịn, óng, độ rủ hoàn hảo và có chiều sâu. Là nhà thiết kế luôn ưu tiên sử dụng chất liệu vải trong nước suốt hai mươi năm qua, tôi mong muốn lan tỏa câu chuyện lụa của Việt Nam từ các làng nghề. Với Nốt Trầm, tôi muốn kể câu chuyện về lụa Bảo Lộc, Lâm Đồng.

Đặc biệt, tôi đã cùng Hà Bảo Silk thiết kế bảng màu và bộ họa tiết cho những dòng sản phẩm trong bộ sưu tập, để vừa giữ tinh thần thời đại, vừa tôn lên chất liệu.

HARPER’S BAZAAR: Lụa thường được xem là chất liệu “đỏng đảnh”, kén người mặc, đặc biệt là giới trẻ. Chị làm sao để chinh phục và đưa lụa gần hơn với họ?

TRỊNH BÍCH THỦY: Tôi nghĩ, trước khi chinh phục giới trẻ, chúng ta phải xác định lại giá trị của lụa.

Thứ nhất, về giá trị: Lụa là chất liệu cao cấp của mọi thời đại. Mặc lụa mát vào hè, ấm vào đông và rất thân thiện với làn da…

Thứ hai, về nguồn gốc: Việt Nam đã có nghề trồng dâu nuôi tằm hàng trăm năm. Từ làng Cổ Chất, Hà Đông, Nha Xá… đến Bảo Lộc, đó là nghề truyền thống. Việc duy trì và tạo ra những sản phẩm “công nghiệp văn hóa” từ lụa đang là xu hướng.

Thứ ba, về tư duy thiết kế: Với tôi, lụa giống như người phụ nữ. Bề ngoài nhẹ nhàng, có chút “đỏng đảnh”, nhưng bên trong lại sâu lắng và có nội lực. Để làm nổi bật vẻ đẹp đó, chúng tôi phải dùng kỹ thuật cắt may cao cấp để định hình phom dáng và đưa lụa vào những thiết kế đương đại như blazer, slip dress, trench coat… Đồng thời, chúng tôi sử dụng họa tiết cổ như Chữ Thọ, Bát Bửu, Vân Mây Như Ý, Đồng Tiền Xưa và Hoa Sen theo những phong cách nghệ thuật đương đại mới để lụa trẻ trung hơn, gần với cuộc sống đời thường hơn. Lụa cũng được làm mới bằng nghệ thuật Fiber Art. Tức là dùng những sợi chỉ đủ sắc để thêu, đắp nổi và kết thủ công từng chi tiết trên nền lụa.

Khi lụa đặt đúng chỗ, nó sẽ tự kể câu chuyện. Và tôi tin, khi hiểu câu chuyện, giới trẻ sẽ yêu thích lụa.

HARPER’S BAZAAR: Là một nhà thiết kế theo đuổi giá trị thời trang bền vững – thủ công cao cấp, chị gặp những khó khăn gì trong thời đại thời trang nhanh?

TRỊNH BÍCH THỦY: Khó khăn lớn nhất là thời gian và sự thấu hiểu về những giá trị truyền thống, văn hóa, cộng đồng, nghệ thuật…

Thời trang nhanh có thể sản xuất hàng loạt mẫu trong vài ngày với chi phí thấp. Trong khi đó, một sản phẩm lụa thủ công có khi mất vài tuần, thậm chí vài tháng. Từ khâu dệt, nhuộm, vẽ đến thêu tay. Mỗi sản phẩm đều là duy nhất. Vì vậy, thử thách lớn nhất là làm sao để khách hàng hiểu được giá trị của thời gian, của đôi bàn tay và của câu chuyện đứng sau một sản phẩm thủ công. Để họ chấp nhận một mức giá phản ánh đúng giá trị thật.

Khó khăn thứ hai là con người. Việc tìm kiếm, giữ chân những nghệ nhân, người thợ thêu, thợ may có tay nghề và tâm huyết ngày càng khó. Bởi thế hệ trẻ bây giờ ít ai còn mặn mà với một nghề đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ như vậy.

HARPER’S BAZAAR: Qua dự án Trịnh On The Silk Road, chị kỳ vọng điều gì?

TRỊNH BÍCH THỦY: Sau hành trình Trịnh On The Silk Road, điều chúng tôi mong muốn nhất không chỉ là show diễn.

Đầu tiên, chúng tôi muốn kể câu chuyện về một chất liệu đã có hàng trăm năm lịch sử. Thứ hai, là tri ân và chia sẻ. Tôi muốn toàn bộ team TRỊNH FASHION được đồng hành, được đi, được cảm và hiểu rõ hơn về văn hóa ở Huế, Hội An, Hà Nội… để không chỉ làm nghề, mà còn hiểu gốc rễ mình đang gìn giữ.

Thứ ba, là trân trọng. Chúng tôi trân trọng tất cả những cảm xúc của bản thân và sự đón nhận của công chúng khi bộ sưu tập Nốt Trầm được thực hành nghệ thuật, trình diễn tại những không gian di sản. Đó là động lực lớn nhất.

Và cuối cùng, với một đóng góp nhỏ bé, chúng tôi muốn góp phần vào cuộc “đổi mới” ngành công nghiệp văn hóa. Tạo ra những sản phẩm lụa không chỉ đẹp, mà còn mang tính ứng dụng cao trong đời sống hiện đại. Bởi chúng tôi tin: Chỉ khi di sản bước ra khỏi bảo tàng và bước vào cuộc sống, thì di sản mới thật sự sống.

**Ê-kíp thực hiện**

Nhiếp ảnh gia: Đỗ Long.
Gương mặt đại diện: Giáo sư Tiến sĩ Thái Kim Lan.
Địa điểm: Lan Viên Cố Tích – TP. Huế.

TIN LIÊN QUAN:

Harper’s Bazaar Việt Nam