NSND Xuân Bắc: Chấn chỉnh tình trạng ca sĩ hát nhép, lừa dối khán giả

Ngày 15/7, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức hội nghị giao ban công tác văn hóa, văn nghệ 6 tháng đầu năm 2026.

Chấn chỉnh tình trạng biểu diễn không trung thực

Phát biểu tại hội nghị, NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, hiện nay nhiều chương trình nghệ thuật sử dụng âm thanh, ánh sáng, công nghệ sân khấu, hình ảnh, tương tác và các trải nghiệm văn hóa theo phương thức mới. Trong một số trường hợp, sức hấp dẫn của chương trình không chỉ nằm ở phần thanh nhạc mà còn ở năng lực trình diễn tổng hợp của nghệ sĩ. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa hỗ trợ kỹ thuật chính đáng và biểu diễn không trung thực.

Hỗ trợ kỹ thuật chính đáng là việc sử dụng nhạc nền, bè phụ, hiệu ứng âm thanh, công nghệ sân khấu, xử lý truyền dẫn đồng bộ hình ảnh, âm thanh và các thủ pháp chuyên môn nhằm bảo đảm chất lượng tổng thể của chương trình, nhất là đối với các chương trình quy mô lớn, truyền hình trực tiếp, biểu diễn ngoài trời hoặc có dàn dựng phức tạp, di chuyển sân khấu liên tục và yêu cầu cao về an toàn kỹ thuật.

Còn biểu diễn không trung thực là trường hợp nghệ sĩ hoặc đơn vị tổ chức cố tình để khán giả hiểu rằng nghệ sĩ đang hát, đang đàn hoặc đang biểu diễn trực tiếp, trong khi phần âm thanh chủ đạo đã được thu sẵn; hoặc quảng bá, giới thiệu sai bản chất tiết mục, sai năng lực biểu diễn, sai tính chất của chương trình.

NSND Xuân Bắc cho rằng, đây là hành vi cần được chấn chỉnh nghiêm túc vì ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khán giả, đạo đức nghề nghiệp, môi trường cạnh tranh lành mạnh và uy tín của hoạt động biểu diễn. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, các yếu tố kỹ thuật không thể trở thành cách thức hợp thức hóa việc hát nhép, đàn nhép hoặc thay thế hoàn toàn biểu diễn thực của nghệ sĩ. Khán giả ngày càng có yêu cầu cao đối với tính chân thực của nghệ thuật và sẵn sàng bày tỏ thái độ trước những biểu diễn không trung thực. 

Theo NSND Xuân Bắc, Cục Nghệ thuật biểu diễn đã tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Công văn số 745/BVHTTDL-NTBD (tháng 2/2026) gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố nhằm chấn chỉnh nghiêm tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực (như hát nhép, nhạc nhép).

Nội dung công văn yêu cầu kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi lạm dụng phương tiện kỹ thuật; biểu diễn không đúng nội dung được chấp thuận; sử dụng âm thanh từ bản ghi âm thay thế cho biểu diễn trực tiếp trên sân khấu và có dấu hiệu lừa dối khán giả, ảnh hưởng đến quyền hưởng thụ văn hóa của công chúng cũng như môi trường nghệ thuật lành mạnh.

Qua theo dõi thực tế cho thấy, nhận thức của nhiều đơn vị tổ chức biểu diễn và nghệ sĩ đã có chuyển biến rất tích cực. Nhiều chương trình nghệ thuật đã chú trọng yêu cầu biểu diễn trực tiếp, hạn chế tối đa việc lạm dụng bản ghi âm thay thế cho phần trình diễn thực của nghệ sĩ. Các nghệ sĩ trẻ cũng ý thức hơn trong việc rèn luyện kỹ năng và chuyên môn.

Công tác quản lý các sản phẩm sử dụng trí tuệ nhân tạo

NSND Xuân Bắc cho biết, những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong lĩnh vực sáng tác âm nhạc, hình ảnh, video và các sản phẩm truyền thông.

AI trở thành công cụ hỗ trợ hữu ích trong việc tìm kiếm ý tưởng, xử lý dữ liệu, thiết kế và quảng bá tác phẩm. Đối với các tác phẩm về đề tài chính trị, lịch sử, cách mạng, văn hóa truyền thống, việc ứng dụng AI mang lại nhiều thuận lợi trong quá trình sản xuất, minh họa và phổ biến tác phẩm.

Tuy nhiên, qua theo dõi thực tế, một số sản phẩm được tạo ra hoàn toàn hoặc phần lớn bằng AI bộc lộ nhiều hạn chế như lặp lại mô típ, thiếu chiều sâu tư tưởng, thiếu trải nghiệm thực tiễn và chưa phản ánh đầy đủ các giá trị lịch sử, văn hóa cũng như chiều sâu cảm xúc của nghệ thuật.

Nhiều ca từ, hình ảnh do AI tạo ra còn mang tính máy móc, khái quát hóa, chưa bảo đảm chuẩn xác về lịch sử, văn hóa hoặc chưa phù hợp với thuần phong mỹ tục. Thậm chí có những sản phẩm còn ngô nghê bởi AI không có trải nghiệm lịch sử, không có ký ức văn hóa, không có cảm xúc và trách nhiệm xã hội như con người. Vì vậy, AI có thể mô phỏng phong cách sáng tác nhưng chưa thể thay thế chiều sâu tư tưởng, bản lĩnh chính trị, sự đồng cảm và trải nghiệm của người nghệ sĩ.

“Chúng tôi khuyến khích sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ sáng tạo nhưng phải bảo đảm tuân thủ pháp luật, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo vệ quyền tác giả và nâng cao tính chân thực, giá trị nghệ thuật của các tác phẩm và chương trình biểu diễn. Qua đó góp phần xây dựng môi trường nghệ thuật biểu diễn chuyên nghiệp, lành mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa và hội nhập quốc tế”, NSND Xuân Bắc nêu ý kiến.

NSND Xuân Bắc nêu lên một thực tế, các sản phẩm ứng dụng AI ngày càng phổ biến nhưng chưa có hướng dẫn đầy đủ về việc nhận diện, công khai mức độ sử dụng AI; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong bảo đảm tính xác thực của sản phẩm; quyền tác giả và các quyền liên quan.

Trong thời gian tới, Cục Nghệ thuật biểu diễn tiếp tục tham mưu cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoàn thiện cơ chế, chính sách và các quy định pháp luật về nghệ thuật biểu diễn theo hướng phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển của AI; nghiên cứu bổ sung quy định về minh bạch thông tin đối với các chương trình có sử dụng AI; tăng cường hậu kiểm và đề xuất xử lý các hành vi biểu diễn không trung thực, quảng cáo gây nhầm lẫn, lừa dối khán giả.

Khả năng siết hát nhép trên toàn quốcTại họp báo thường kỳ ngày 15/4, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết đã ban hành công văn chấn chỉnh tình trạng hát nhép, biểu diễn không trung thực.

Theo VOV