Australia nói Hiệp ước Nam Cực cho phép Trung Quốc lập trạm nghiên cứu

Thế giới

Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia nói Hiệp ước Nam Cực cho phép các nước thành viên lập trạm nghiên cứu tại lục địa này, khi được hỏi về các đường băng phục vụ cơ sở Trung Quốc trong phần lãnh thổ mà Australia tuyên bố chủ quyền. Một nghị sĩ đồng thời nêu câu hỏi về khả năng nhân viên quân sự Trung Quốc từng đến trạm.

Theo The Epoch Times, tại phiên điều trần ngân sách của Thượng viện Australia ngày 28/10, Thượng nghị sĩ đảng Tự do Jessica Collins hỏi quan chức Bộ Ngoại giao và Thương mại (DFAT) về một sân bay phục vụ trạm Trung Sơn của Trung Quốc. Cơ sở này cách trạm Davis của Australia khoảng 109 km. Bà nêu việc đường băng có mã nhận dạng hàng không quốc tế từ năm 2024 và hỏi về các báo cáo Trung Quốc làm thêm hai đường băng trong khu vực Australia tuyên bố chủ quyền.

Khi bà Collins gọi những cơ sở này là sự “chen vào lãnh thổ”, cố vấn pháp lý trưởng DFAT Adam McCarthy nói ông không mô tả như vậy. Theo lời ông, Hiệp ước Nam Cực dành lục địa cho mục đích hòa bình và đóng băng các yêu sách lãnh thổ, bao gồm yêu sách của Australia đối với khoảng 42% diện tích Nam Cực. Hiệp ước cũng cho phép các bên thanh tra trạm của nhau. Australia công nhận quyền lập trạm của các nước tham gia, với điều kiện họ tuân thủ nghĩa vụ hiệp ước, ông giải thích.

Câu hỏi về nhân viên quân sự

Bà Collins hỏi tiếp liệu DFAT có biết các báo cáo nói nhân viên quân sự Trung Quốc đã tới cơ sở này hay không. Ông McCarthy chỉ trả lời rằng cơ quan “biết nhiều chuyện”, không xác nhận hoặc bác bỏ cụ thể nội dung được hỏi. Khi được hỏi liệu Trung Quốc đã quản lý không phận quanh Trung Sơn hay chưa, ông chuyển câu hỏi sang Cơ quan Nam Cực Australia.

Hiệp ước Nam Cực cấm căn cứ quân sự, diễn tập quân sự và thử vũ khí tại lục địa, nhưng cho phép dùng nhân sự hoặc thiết bị quân sự cho nghiên cứu khoa học và những mục đích hòa bình khác. Vì vậy, sự hiện diện của nhân viên quân sự, nếu được xác nhận, tự nó chưa đủ để kết luận vi phạm hiệp ước. Bài nguồn cho biết Trung Quốc hiện vận hành bốn trạm Nam Cực, trong đó có Trung Sơn, và đang xây trạm thứ năm.

Hợp tác nghiên cứu và mối quan tâm chiến lược

Phiên điều trần còn đề cập một dự án nghiên cứu được chính phủ cấp 1,2 triệu đô la tại Đại học Tasmania, do Giáo sư Jeffrey McGee dẫn dắt, về cách bảo đảm quản trị Nam Cực trong bối cảnh địa chính trị thay đổi. Bà Collins hỏi DFAT có lo ngại việc trường này đồng thời có chương trình thạc sĩ chung với Đại học Hải dương Trung Quốc hay không. Bà nói chính phủ Mỹ đã đưa trường đối tác vào danh sách hạn chế vì liên hệ với hải quân Trung Quốc.

Ông McCarthy nói các thỏa thuận nghiên cứu của trường không thuộc phạm vi xử lý trực tiếp của DFAT và gọi ông McGee là một chuyên gia hàng đầu về Nam Cực. Bà Julie Heckscher, người phụ trách chính sách pháp lý của bộ, cho biết DFAT thường xuyên trao đổi với Đại học Tasmania để trường duy trì quy trình thẩm định và kiểm soát cẩn trọng đối với hợp tác nghiên cứu nhạy cảm, kể cả với các cơ sở Trung Quốc.

Ông McCarthy cho biết bộ phận Nam Cực của DFAT hiện có một giám đốc và năm chuyên viên. Khi ông bắt đầu công việc này vào tháng 10/2021, bộ chỉ có một chuyên viên cấp trung và một nhân viên mới tốt nghiệp; đơn vị Nam Cực riêng được thành lập đầu năm 2023. Ông nói các thách thức địa chiến lược ở Nam Cực ngày càng chiếm phần đáng kể trong công việc của bộ.

Việc Trung Quốc mở rộng hiện diện nghiên cứu làm dấy lên lo ngại rằng một số hạ tầng có thể có ứng dụng quân sự hoặc thu thập tình báo. Đó là đánh giá rủi ro của các nhà phân tích được bài nguồn dẫn lại, không phải kết luận trong phiên điều trần rằng một trạm cụ thể đã được dùng cho mục đích đó. Australia cũng đang đầu tư thêm năng lực hậu cần và giám sát tại Nam Cực.

Nguồn: The Epoch Times, Rex Widerstrom, 28/10/2026; bài báo dẫn lời tại phiên điều trần Thượng viện Australia và nội dung Hiệp ước Nam Cực.