Hòa 2-2 với Hà Lan, cổ động viên Nhật Bản dọn dẹp khán đài sau trận đấu lại trở thành tâm điểm

Theo hãng tin AFP ngày 15/6, trong trận đấu World Cup diễn ra vào Chủ nhật tại Sân vận động Dallas, bang Texas, đội tuyển Nhật Bản và Hà Lan đã hòa nhau với tỷ số 2-2. Sau khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, đông đảo cổ động viên Nhật Bản không vội vã rời đi, mà nán lại trên khán đài để cẩn thận nhặt rác, bỏ các chất thải vào túi nilon màu xanh, nỗ lực trả lại tình trạng nguyên vẹn cho sân vận động. Hình ảnh này một lần nữa thu hút sự chú ý của quốc tế, và cũng khiến hình ảnh quen thuộc của người hâm mộ Nhật Bản từ lâu nổi tiếng thế giới về việc “dọn dẹp sau trận đấu” được bàn luận rộng rãi.

Từ sân cỏ World Cup đến “danh thiếp” quốc tế

Sau khi trận đấu kết thúc, các cổ động viên mặc áo xanh của đội tuyển Nhật Bản tản ra khắp các khu vực, cẩn thận thu gom các cốc đồ uống, bao bì thực phẩm và giấy vụn cùng nhiều loại rác khác. Cổ động viên 20 tuổi Eita Tanaka vừa cầm cốc bia và cốc đồ uống trên tay, vừa chia sẻ với AFP rằng hành động này là điều không thể tự nhiên hơn đối với người Nhật Bản.

“Chúng tôi được dạy dỗ từ nhỏ rằng, sau khi sử dụng một không gian nào đó, lúc rời đi phải để lại một nơi sạch sẽ hơn cả lúc mới đến.” Anh nói, “Ở trường, chúng tôi chủ động dọn dẹp lớp học, không cần giáo viên nhắc nhở, bởi vì mọi người đều coi đó là trách nhiệm phải làm.”

Đây là lần thứ tám liên tiếp đội tuyển Nhật Bản tham dự World Cup, và thói quen dọn dẹp khán đài sau trận đấu của cổ động viên Nhật Bản cũng từ lâu đã trở thành một trong những hình ảnh ngoài sân cỏ dễ nhận diện nhất của bóng đá thế giới.

Truyền thông Mỹ cũng chú ý đến cảnh tượng này. Theo tờ USA Today, cựu tiền vệ NFL Jameis Winston hôm đó thậm chí còn mặc chiếc áo đấu của đội tuyển Nhật Bản in tên mình để tham gia vào đội ngũ dọn dẹp, cùng các cổ động viên Nhật Bản thu gom rác; những hình ảnh liên quan đã nhanh chóng lan truyền trên các trang mạng xã hội.

Giáo dục học đường hình thành quan niệm “tự tay làm lấy”

Nhiều phương tiện truyền thông chỉ ra rằng, hành động của các cổ động viên Nhật Bản không phải là một màn thể hiện đặc biệt trong dịp World Cup, mà là kết quả của một nền giáo dục xã hội lâu dài.

Các trường học ở Nhật Bản phổ biến việc áp dụng chế độ học sinh tham gia dọn vệ sinh. Bắt đầu từ trường tiểu học, học sinh hàng ngày đều tự chịu trách nhiệm quét dọn lớp học, lau chùi bàn ghế và làm sạch các khu vực công cộng. Đài phát thanh truyền hình Anh (BBC) trước đây từng đưa tin, chế độ này nhằm mục đích bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm và ý thức cộng đồng, giúp trẻ em hiểu rằng bảo vệ môi trường chung là nghĩa vụ của mỗi cá nhân, chứ không chỉ là công việc thuộc về nhân viên vệ sinh.

Cùng với đó, số lượng thùng rác công cộng trên đường phố Nhật Bản tương đối hạn chế, người dân từ lâu đã hình thành thói quen mang rác theo người và đem về nhà phân loại xử lý. Việc xử lý rác thải sinh hoạt thường yêu cầu phải phân loại nghiêm ngặt theo các nhóm khác nhau như rác cháy được, rác không cháy được, đồ nhựa, đồ giấy… Sự rèn luyện hàng ngày này càng củng cố thêm ý thức bảo vệ môi trường và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.

Cổ động viên Nhật Bản Futo Hagiwara bày tỏ rằng anh cảm thấy vô cùng tự hào khi thấy mọi người trên khắp thế giới công nhận hành động này.

“Đây là văn hóa của chúng tôi.” Anh chia sẻ, “Dù đi đến đâu, chúng ta đều nên dọn dẹp sạch sẽ nơi mình đã ở lại. Đó không chỉ là một thói quen, mà còn là một tinh thần và thái độ.”

Chuẩn mực xã hội “không gây phiền toái cho người khác”

Đối với hiện tượng cổ động viên Nhật Bản, giới xã hội học cũng đưa ra những góc nhìn nhận khác nhau.

Nhà xã hội học kiêm triết học Masachi Ohsawa nhận định, dù xã hội Nhật Bản không phải lúc nào cũng tích cực tham gia vào các vấn đề toàn cầu, nhưng họ lại vô cùng nhạy cảm với cảm nhận của những người xung quanh và không gian công cộng.

Ông chỉ ra rằng, người Nhật nói chung đều mang tư tưởng “không muốn gây phiền toái cho người khác”. Khi mọi người cùng chia sẻ một không gian chung, họ sẽ sinh ra tinh thần trách nhiệm mãnh liệt, mong muốn tránh việc đem lại sự bất tiện hay khó chịu cho những người xung quanh.

Tờ Washington Post của Mỹ từng phân tích rằng, trong văn hóa Nhật Bản tồn tại một cách rộng rãi hệ giá trị “meiwaku wo kakenai” (không gây phiền phức cho người khác). Quan niệm này đã phát huy tầm ảnh hưởng quan trọng từ giáo dục gia đình, giáo dục nhà trường cho đến văn hóa công sở.

Ông Masachi Ohsawa cho hay, khi một người bắt đầu nhặt rác, những người xung quanh thường sẽ tự nhiên tham gia vào, bởi vì mọi người đều đang quan sát hành vi của nhau và muốn duy trì sự công nhận của tập thể.

“Nếu những người khác đều đang làm mà bạn lại không làm gì cả, bạn sẽ lo lắng mình bị đánh giá là một người thiếu trách nhiệm.” Ông nói.

Tác động song hành của ý thức tập thể và sức mạnh của tấm gương

Giáo sư danh dự ngành Xã hội học tại Đại học Osaka, Scott North, cho rằng xã hội Nhật Bản đặc biệt đề cao các hành động mang tính tập thể, điểm này được thể hiện rất rõ nét qua các hoạt động cộng đồng cũng như văn hóa của người hâm mộ.

Vị học giả người Mỹ đã sống ở Nhật Bản gần 40 năm này chia sẻ, khu phố nơi ông sinh sống hàng năm đều tổ chức cho người dân cùng nhau nhổ cỏ và dọn dẹp các khu vực công cộng. Hoạt động này thường có người tổ chức và người tham gia rõ ràng, trong khi đó, mô hình hành vi của người hâm mộ bóng đá Nhật Bản cũng rất tương đồng với điều này.

“Khi mọi người tụ tập lại với nhau, tự khắc sẽ sinh ra một sự kỳ vọng về việc cùng nhau tham gia.” Ông cho biết, “Khi người dẫn đầu cầm túi rác ra và bắt đầu dọn dẹp, hiếm có ai lại từ chối tham gia cùng.”

Tuy nhiên, ông Masachi Ohsawa nhận định áp lực tập thể không hoàn toàn là yếu tố mang tính tiêu cực. Tại Nhật Bản, mọi người thường truyền nhau phải biết “đọc bầu không khí” (kuuki wo yomu), tức là nhạy bén nhận biết môi trường xung quanh và kỳ vọng của những người khác. Trong một bầu không khí xã hội như vậy, những hành vi tốt đẹp thường có thể nhanh chóng tạo thành hiệu ứng lan tỏa.

Anh Futo Hagiwara cho biết, người Nhật thường không cố tình ép buộc trẻ em phải bắt chước những hành vi này.

“Chúng tôi không liên tục giảng giải bảo trẻ em phải làm gì.” Anh nói, “Chúng tôi chỉ đưa ra tấm gương bằng chính hành động của bản thân, và những người khác sẽ tự nhiên học theo.”

Khi các trận đấu tại World Cup tiếp tục diễn ra, các cổ động viên Nhật Bản dự kiến sẽ giữ vững truyền thống này trong những trận đấu sắp tới. Theo lịch thi đấu, đội tuyển Nhật Bản sẽ đối đầu với Tunisia tại Mexico ở trận đấu tiếp theo, và những “chiếc túi rác màu xanh” trên khán đài có lẽ sẽ lại một lần nữa trở thành một trong những hình ảnh ngoài sân cỏ thu hút nhiều sự chú ý nhất.

Theo Vision Times