Phía sau những chiếc điện thoại giơ cao không chỉ là sự hiếu kỳ, mà còn là nỗi sợ bị bỏ lỡ, hiệu ứng đám đông và cuộc đua tìm kiếm sự chú ý, biến mọi biến cố thành cơ hội câu view.
Vụ việc khám xét nhà Huấn Hoa Hồng thu hút hàng trăm người kéo đến đứng kín khu vực chỉ để quay phim, chụp ảnh, livestream. Điều đáng nói, vụ việc diễn ra từ chiều tối nhưng cho đến đêm cùng ngày và tận sáng sớm ngày hôm sau, vẫn có rất đông người chầu trực tại khu nhà của Huấn Hoa Hồng để chờ xem diễn biến mới và cập nhật thông tin cho cộng đồng mạng.
Những hình ảnh này tiếp tục cho thấy một vấn nạn: Vụ việc càng nóng, hiện trường càng đông, khả năng tạo ra content càng lớn. Với nhiều người, họ sẵn sàng bỏ ra hàng giờ, thậm chí xuyên đêm, để đổi lấy cơ hội có một đoạn video “độc”, một livestream nhiều người xem hoặc đơn giản là được xuất hiện ở nơi đang thu hút sự chú ý của cộng đồng.
“Cơn khát content”: Có “biến” là có mặt
Lý giải về vấn nạn này, Ths tâm lý Đặng Thiên Phong – Trưởng Ban Truyền thông – Sự kiện Hiệp hội Quảng cáo TP.HCM cho rằng, những hành vi trên là sự kết hợp của nhiều yếu tố tâm lý, không đơn thuần là tò mò.
“Sự hiếu kỳ chỉ là bề mặt. Phía sau đó là hiệu ứng đám đông, khi con người có xu hướng làm theo hành vi của số đông vì tin rằng số đông đang đúng hoặc đang nắm giữ thông tin quan trọng. Ngoài ra còn có nỗi sợ bị bỏ lỡ (FOMO) sự kiện mà mọi người đều đang bàn tán. Trong thời đại mạng xã hội, FOMO không chỉ là bỏ lỡ thông tin mà còn là bỏ lỡ cơ hội tạo ra nội dung, thu hút lượt xem hoặc được cộng đồng chú ý”, Ths. Đặng Thiên Phong nêu.
Đặc biệt, một video độc quyền hay buổi livestream có nhiều người xem có thể đem lại cho người đăng cảm giác mình đang ở “tâm điểm” sự kiện, được chú ý và công nhận. Điều này cũng gián tiếp khiến mạng xã hội dần thay đổi cách con người trải nghiệm các sự kiện.
“Trước đây, chúng ta chứng kiến một sự việc để ghi nhớ. Ngày nay, nhiều người chứng kiến một sự việc để chia sẻ. Mỗi người đều mong muốn xây dựng một hình ảnh nhất định trước người khác. Việc là người đầu tiên đăng tải thông tin khiến họ cảm thấy mình nhanh nhạy, có mặt ở ‘tâm điểm’ của sự kiện và có sức ảnh hưởng”, Ths. Đặng Thiên Phong nêu.
Vụ việc khám xét nhà Huấn Hoa Hồng thu hút hàng trăm người kéo đến đứng kín khu vực chỉ để quay phim, chụp ảnh, livestream. Ảnh: Thanh Hà
Đáng chú ý, cơ chế tương tác của mạng xã hội tạo ra một dạng phần thưởng. Mỗi lượt thích, chia sẻ, bình luận hay lượt xem đều có thể mang lại cảm giác được ghi nhận. Khi hành vi liên tục được “thưởng”, người dùng dễ hình thành thói quen tìm kiếm những sự kiện ngày càng nóng để tiếp tục duy trì sự chú ý.
Điều này được thể hiện rõ ràng qua lời khai của 3 “hiện tượng mạng”: Khánh Sky, Hồ Văn Khoa và Vua Quạt. Theo đó, Khánh Sky thừa nhận thường tìm đến những vụ việc có sức hút để không bỏ lỡ cơ hội tạo nội dung nhiều view, đồng thời tận dụng lượng người xem để phục vụ việc quảng cáo, bán hàng. Hồ Văn Khoa thừa nhận sử dụng cả những thông tin chưa được kiểm chứng, trong khi ban đầu chỉ nghĩ việc đưa lên mạng là để nói chuyện, tạo sự chú ý và mua vui, còn Vua Quạt cho rằng hành vi của mình có nguyên nhân từ việc bị kích động.
Từ nhu cầu thu hút sự chú ý của một vài cá nhân, có thể nhìn thấy một cuộc “đi tìm content” ngày một nở rộ trên mạng xã hội: Bất kỳ sự việc nào đủ nóng đều có thể trở thành mồi câu view. Một vụ cháy, một vụ tai nạn, một cuộc khám xét, một người nổi tiếng gặp biến cố hay một vụ việc gây tranh cãi đều có thể trở thành nguyên liệu cho hàng loạt nội dung. Càng bất thường, càng gây sốc, càng dễ kích thích tò mò, nội dung càng có cơ hội được chú ý.
Việc đám đông kéo đến hiện trường chắc chắn gây ảnh hưởng đến quá trình xử lý vụ việc, bởi họ có thể gây mất trật tự, cản trở việc thu thập chứng cứ hoặc đảm bảo an toàn, an ninh khu vực. Với những người liên quan, hình ảnh bị lan truyền quá nhanh có thể tạo áp lực tâm lý lớn, thậm chí kéo dài sau khi sự việc kết thúc. Nhưng hệ lụy sâu hơn nằm ở cách cộng đồng nhìn nhận biến cố của người khác.
“Ở góc độ cộng đồng, nguy cơ lớn nhất là bình thường hóa việc tiêu thụ bi kịch như một loại nội dung giải trí. Khi con người quen với việc xem, quay, chia sẻ mọi biến cố chỉ để thu hút sự chú ý, chúng ta rất dễ đánh mất sự đồng cảm và quên rằng phía sau mỗi vụ việc đều là những con người thật với những tổn thương thật”, Ths. Đặng Thiên Phong nói.
Đi đường dài bằng giá trị thực
Những nội dung gây sốc luôn có lợi thế trong cuộc đua giành sự chú ý. Một vụ việc nóng chứa sẵn tò mò, phẫn nộ, tranh cãi, trong khi một video về văn hóa, lịch sử hay giáo dục có thể mất nhiều ngày nghiên cứu, kiểm chứng, quay dựng nhưng chưa chắc đạt lượng tương tác tương đương.
TikToker Đức Anh – sở hữu kênh hơn 6 triệu người theo dõi, cho rằng sự chênh lệch này đang tạo điều kiện cho content “bẩn” phát triển. “Quay một clip drama/hiện trường chỉ mất 30 giây rút điện thoại ra bấm máy, nhưng lại gặt hái lượt xem ngay lập tức. Sự chênh lệch về chi phí đầu tư khiến content bẩn bùng phát như ‘nấm mốc’. Mà doanh thu từ lượt view các nền tảng gần như không phân biệt content bẩn hay sạch, chỉ cần chưa bị “gậy” là kênh vẫn có tiền về”, TikToker Đức Anh chia sẻ.
Với Đức Anh, những người chuyên tìm đến các vụ việc nóng để quay chụp, khai thác bi kịch không được coi là nhà sáng tạo nội dung, mà là những cá nhân săn tin và trục lợi từ sự chú ý của cộng đồng. Theo đó, sáng tạo nội dung đòi hỏi quá trình đầu tư từ ý tưởng, xây dựng câu chuyện đến tạo ra giá trị cho người xem, thay vì đơn thuần xông vào những nơi hỗn loạn để bấm máy.
Đáng lo hơn, một bộ phận người bắt đầu coi việc săn tin, săn drama, thậm chí khai thác bi kịch của người khác như một nghề. Lượt xem và tương tác tăng vọt tạo cảm giác về sức ảnh hưởng, trong khi cơ chế kiếm tiền từ nền tảng càng khiến cuộc đua trở nên quyết liệt.
Nhưng “cơn khát content” không chỉ đến từ người sản xuất. Chị Phạm Thị Thủy Tiên – chủ kênh Vẽ kể chuyện (chuyên nội dung về lịch sử) cho rằng, chính người xem cũng đang góp phần quyết định nội dung nào được lan truyền.
“Đôi khi chúng ta nói rằng mình không thích những nội dung giật gân, nhưng lại dừng lại xem, đọc hàng trăm bình luận rồi tiếp tục chia sẻ nó. Chính sự chú ý của mỗi người cũng góp phần quyết định loại nội dung nào được lan truyền mạnh trên mạng xã hội”, chị Thủy Tiên nêu.
Rõ ràng đã là người sáng tạo nội dung trên mạng xã hội, không ai là không gặp áp lực về lượt xem, lượt chia sẻ, tương tác. Chủ kênh Vẽ kể chuyện cũng thừa nhận áp lực này khi những sản phẩm mất nhiều ngày đầu tư có lượt xem thấp. Tuy nhiên, sau thời gian làm việc dài, chị nhận ra: Video viral và kênh viral hay đi đường dài là hai câu chuyện khác nhau.
Thay vì chạy theo mọi xu hướng, Thủy Tiên chọn cách kể những chủ đề đang được quan tâm bằng góc nhìn và giá trị riêng. Trước mỗi nội dung, chị thường tự hỏi: “Sau lượt xem này, mình muốn người ta nhớ đến mình vì điều gì?”.
Đức Anh cho biết ngay từ đầu, anh không xây dựng kênh với mục tiêu phải liên tục tạo ra những nội dung ồn ào, gây tranh cãi để giữ lượt xem. Theo anh, nếu một nhà sáng tạo chỉ có thể duy trì sức hút bằng sự giật gân, khi không còn yếu tố gây sốc cũng đồng nghĩa với việc mất đi khán giả. Ngược lại, sự chuyên nghiệp, uy tín, tri thức, năng lượng tích cực và cách giải trí tử tế mới là nền tảng để xây dựng một cộng đồng bền vững.
“Nếu mình duy trì kênh bằng sự chuyên nghiệp, uy tín bằng tri thức, năng lượng tích cực hay giải trí tử tế, tôi sẽ có một cộng đồng bền vững. Việc tôi hợp tác với khá nhiều nhãn hàng khiến tôi luôn phải đặt ra quy chuẩn hình ảnh không chỉ riêng cho mình mà cho hàng bao nhiêu thương hiệu và những con người đứng sau đó làm việc cùng mình. Các nhãn hàng lớn, uy tín không bao giờ bắt tay với một nhà sáng tạo chuyên tạo drama. Muốn sống lâu với nghề, phải đi đường dài bằng giá trị thực”, Đức Anh chia sẻ.
Ở góc độ tâm lý, Thạc sĩ Đặng Thiên Phong cho rằng vấn đề không phải mạng xã hội có quá nhiều thông tin, mà là trách nhiệm của người sử dụng. Nếu trước mỗi sự kiện, câu hỏi đầu tiên là “Đăng thế nào để nhiều view?” thay vì “Điều này có gây tổn thương cho ai không?”, giá trị của thuật toán đang được đặt cao hơn giá trị con người. Theo ông, mỗi người nên hình thành “bộ lọc” trước khi chia sẻ: Thông tin có đúng không? Có cần thiết không? Và có nhân văn không?
Cuộc đua content sẽ khó dừng nếu người sản xuất sẵn sàng đánh đổi mọi giới hạn để lấy lượt xem. Nhưng cũng chính khán giả có thể khiến cuộc đua ấy chậm lại bằng cách không xem, không chia sẻ và không tiếp tay cho những nội dung tiêu cực.
content bẩn#Content #bẩn #lan #nhanh #như #ampampaposnấm #mốcampampapos #trách #nhiệm #của #người #dùng #mạng1786242825
Tin cùng chuyên mục:
Hà Nhi “Không Dám Nói Chia Tay” Khắc Việt
Bác sĩ thể thao nói về thói quen xoa dầu, chườm nóng khi bong gân
Bạn gái xinh đẹp của thần đồng Lamine Yamal tự mình hé lộ tình hình sức khoẻ đáng lo
Content bẩn lan nhanh như 'nấm mốc', trách nhiệm của người dùng mạng?