Vì sao thời trang chưa bao giờ ngừng mê đắm Hy Lạp cổ đại?

Zendaya mặc thiết kế kết màn BST Schiaparelli Haute Couture Thu Đông 2026 trong buổi ra mắt phim The Odyssey. Ảnh: Getty Images

Trong hành trình quảng bá bộ phim The Odyssey của Christopher Nolan, Zendaya gần như không rời khỏi những bộ trang phục mang hơi thở Hy Lạp cổ đại. Những chiếc váy draping trắng, phom cột thanh thoát, giày chiến binh gladiator hay thậm chí đôi cánh gợi nhớ đến bức tượng Winged Victory of Samothrace như đưa thần thoại cổ sống dậy.

Nhưng sự thật là thời trang chưa bao giờ thực sự rời xa Hy Lạp và La Mã cổ đại. Trước cả khi The Odyssey bắt đầu chuyến cinetour quảng bá, trước cả những chiếc váy nữ thần trên thảm đỏ, hay làn sóng “goddess dressing” của mạng xã hội, thời trang đã dành hơn một thế kỷ để liên tục diễn giải lại tinh thần của truyền thuyết xưa. Từ corset được cởi bỏ, kỹ thuật draping, váy xếp ly đến giày gladiator, rất nhiều thứ đang tồn tại trong tủ đồ hiện đại đều bắt nguồn từ một nền văn minh cách chúng ta hàng nghìn năm.

Thời trang mang cảm hứng Hy Lạp cổ đại cổ xúy cho việc giải phóng cơ thể khỏi sự gò bó

Tượng cổ từ thế kỷ thứ 4 trước Công Nguyên, miêu tả trang phục gồm chiton và áo choàng kiểu Hy Lạp cổ đại. Ảnh: Bảo tàng The Met

Nếu phải chọn một di sản quan trọng nhất mà Hy Lạp cổ đại để lại cho thời trang, có lẽ là sự cho phép chuyển động tự do và tính ứng biến trong trang phục.

Những chiếc chiton hay peplos – dạng áo choàng và váy tunic phổ biến của Hy Lạp cổ đại – được tạo nên từ những mảnh vải lớn quấn, gấp và cố định trên cơ thể thay vì cắt may theo cấu trúc cơ thể. Chúng tôn trọng chuyển động tự nhiên, không siết chặt vòng eo và cũng không áp đặt một dáng hình lý tưởng.

Hàng nghìn năm sau, chính tư tưởng ấy trở thành nguồn cảm hứng cho cuộc cách mạng thời trang đầu thế kỷ XX.

Váy của Paul Poiret lấy cảm hứng từ kỹ thuật draping của Hy Lạp cổ đại. Paris, 1927. Ảnh: Getty Images

Trang phục dạ hội được thiết kế bởi nữ hoàng cắt vải xéo Madeleine Vionnet. Ảnh: Boris Lipnitzki

Trong thời điểm corset vẫn thống trị tủ đồ phụ nữ, Paul Poiret là một trong những nhà thiết kế đầu tiên tìm đến Hy Lạp cổ đại để giải phóng cơ thể khỏi những cấu trúc cứng nhắc. Những thiết kế draping mềm mại của ông, đặc biệt là bộ váy dành cho vũ công Isadora Duncan năm 1906, mở ra một cách ăn mặc hoàn toàn mới: nhẹ nhàng, tự do và linh hoạt hơn.

Sau Poiret, Madeleine Vionnet tiếp tục phát triển kỹ thuật draping bằng cách nghiên cứu trực tiếp các tượng điêu khắc Hy Lạp. Những chiếc váy của bà được tạo nên từ một mảnh vải duy nhất, ôm lấy cơ thể bằng các nếp gấp thay vì đường may phức tạp.

Phụ nữ đều có thể là những nữ thần

Nếu thời trang đầu thế kỷ XX học được sự tự do từ Hy Lạp cổ đại, thì giữa thế kỷ, các nhà thiết kế bắt đầu khai thác vẻ đẹp thần thánh của nền văn minh này.

Váy Delphos được thiết kế bởi Mariano Fortuny vào những năm 1910. Ảnh: Bảo tàng Uffizi, Ý.

Mariano Fortuny tạo nên chiếc váy Delphos huyền thoại với kỹ thuật xếp ly siêu nhỏ lấy cảm hứng từ tượng Charioteer of Delphi. Thiết kế ấy nhanh chóng trở thành biểu tượng của sự thanh lịch và được giới quý tộc châu Âu yêu thích.

Những chiếc váy của Madame Grès làm từ vải jersey lụa dập li. Ảnh: National Gallery of Victoria, Melbourne

Đến những năm 1930–1950, Madame Grès gần như biến kỹ thuật draping thành nghệ thuật điêu khắc. Những chiếc váy jersey xếp ly của bà mềm mại như tượng cẩm thạch được thổi sức sống, đặt cơ thể phụ nữ làm trung tâm thay vì bắt cơ thể phải phục tùng quần áo.

Điểm chung của các nhà thiết kế trên là cùng khai thác hình ảnh người phụ nữ như một “nữ thần”. Những lớp vải mềm mại, kỹ thuật draping và xếp ly không chỉ tôn lên vẻ đẹp cơ thể mà còn đề cao sự tự do, uyển chuyển và quyền lực nữ tính.

Ngoài nữ thần, nữ quỷ Medusa, chiến binh và nhà thông thái đều mang đến cảm hứng cho các nhà thiết kế thời trang

Cuối thế kỷ XX, Hy Lạp cổ đại bước sang một chương mới trong thời trang: táo bạo, sân khấu và đầy tính biểu tượng. Không ai làm điều đó rõ nét hơn Gianni Versace. Sinh ra tại miền Nam Italy, vùng đất từng là thuộc địa của Hy Lạp cổ đại, Versace đưa hình ảnh Medusa cùng họa tiết Greca trở thành DNA của thương hiệu. Trong thế giới của ông, các người mẫu không chỉ mặc đồ; họ hóa thân thành chiến binh, nữ thần và những nhân vật thần thoại.

Siêu mẫu Claudia Schiffer trong bộ sưu tập Versace thu 1992. Ảnh: Getty Images

Đầu những năm 2000, các nhà thiết kế tiếp tục diễn giải Hy Lạp cổ đại theo nhiều cách khác nhau. Alexander McQueen cho Givenchy xây dựng cả bộ sưu tập xoay quanh truyền thuyết Bộ lông cừu vàng, một biểu tượng của sự vương giả trong thần thoại Hy Lạp. Jean Paul Gaultier kết hợp trang phục nữ thần với tinh thần Paris.

Givenchy Couture mùa xuân 1997. Ảnh: Getty Images 

Jean Paul Gaultier Couture mùa xuân 2006. Ảnh: Getty Images

Năm 2022, Dior mang bộ sưu tập Cruise đến Athens, còn Chanel từng dựng cả Acropolis bên trong Grand Palais cho show Resort của mình.

Chanel Resort 2018. Ảnh: Getty Images

Mùa Cruise 2022 kết hợp thời trang Hy Lạp cổ đại và thời trang thể thao hiện đại của Dior. Ảnh: Dior

Chúng ta vẫn đang ứng dụng tinh thần Hy Lạp cổ đại trong thời trang hiện đại mỗi ngày

Ngày nay, ảnh hưởng của Hy Lạp cổ đại không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới dạng những bộ váy nữ thần.

Giày gladiator từng thống trị thời trang mùa hè suốt thập niên 2010. Những thiết kế draping vẫn liên tục xuất hiện trên sàn diễn của Loewe, Alaïa, Dior, Schiaparelli hay Balenciaga.

Ảnh: Valentino

Breastplate, kiểu áo giáp ngực xuất hiện trên thảm đỏ của Kendall Jenner, Hailey Bieber hay Kim Kardashian cũng mang hơi thở của các chiến binh cổ đại.

Hailey Bieber diện Saint Laurent tại Met Gala 2026. Ảnh: Getty Images

Điều thú vị là thời trang không quay về Hy Lạp vì sự hoài niệm. Nó quay về vì những giá trị của Hy Lạp cổ đại vẫn còn phù hợp với hiện tại: sự tự do của cơ thể, vẻ đẹp của chuyển động, tính điêu khắc và khả năng biến con người thành phiên bản hùng vĩ hơn của chính mình.

Có lẽ vì thế, sau hàng nghìn năm, chúng ta vẫn không ngừng mặc như những vị thần.

KHÁM PHÁ THÊM VỀ HY LẠP CỔ ĐẠI TRONG THỜI TRANG:

Harper’s Bazaar Việt Nam