Xông hơi có lợi ích gì đối với tuổi thọ và sức khỏe trí não?

Lợi ích của xông hơi toàn thân đối với tuổi thọ như thế nào? Ảnh: Pexels

Có lý do để xông hơi là liệu pháp chăm sóc sức khỏe ở nhiều nền văn hóa khác nhau trên toàn cầu, trải dài từ Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam qua đến Thổ Nhĩ Kỳ, La Mã và các quốc gia Bắc Âu. Người ta dùng liệu pháp xông hơi để giải trừ cảm cúm, cải thiện lưu thông máu huyết, giảm căng thẳng…

Nay, một nghiên cứu khoa học quy mô lớn kéo dài hàng chục năm tại Phần Lan, một quốc gia có truyền thống xông hơi, đã chứng minh rằng xông hơi toàn thân còn có nhiều lợi ích cho tuổi thọ của con người.

Xông hơi có lợi ích gì cho tuổi thọ? Nghiên cứu dài 20 năm giải đáp

Một nghiên cứu đăng tải trên chuyên san khoa học JAMA Internal Medicine ban đầu liên quan đến việc điều trị cho các bệnh nhân mắc bệnh thiếu máu cục bộ (một bệnh thiếu máu mãn tính) ở Phần Lan. Các nhà khoa học đã theo dõi 2.315 nam giới ở Kuopio suốt hơn 20 năm.

Họ phát hiện rằng nam giới sử dụng phòng xông hơi từ 4 đến 7 lần một tuần có nguy cơ tử vong thấp hơn 40% so với người không xông hơi. Đồng thời, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn 50% so với những người chỉ sử dụng phòng sauna 1 lần mỗi tuần. Những mối liên hệ này vẫn đúng ngay cả sau khi đã tính đến các yếu tố khác biệt như hút thuốc, uống rượu, huyết áp và hoạt động thể chất.

Một nghiên cứu khác đăng trên tạp chí BMC Medicine đã mở rộng phân tích sang phụ nữ và tìm thấy kết quả khá tương đồng.

Bên cạnh đó, theo một nghiên cứu trên tạp chí Age and Ageing, những người thường xuyên sử dụng phòng xông hơi có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn 66% và nguy cơ mắc bệnh Alzheimer thấp hơn 65% so với người không.

Các nhà nghiên cứu tin rằng mối liên hệ tích cực giữa xông hơi và tuổi thọ nằm ở sức khỏe tim mạch. Một trái tim khỏe mạnh hơn đồng nghĩa với lưu lượng máu đến não tốt hơn. Việc giảm độ cứng động mạch hiện được hiểu là một trong những yếu tố bảo vệ sớm nhất chống lại sự suy giảm nhận thức.

>>>KHÁM PHÁ: XÔNG HƠI CÓ TÁC DỤNG GIẢM CÂN KHÔNG? 7 CÁCH XÔNG GIẢM CÂN

Ảnh: Pexels

Tại sao nhiệt độ cao của phòng xông hơi lại mang đến nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe và cơ thể?

Xông hơi là một tác nhân gây căng thẳng có kiểm soát lên cơ thể. Cơ thể bạn phản ứng theo những cách tương tự như khi tập thể dục vừa phải. Nhịp tim tăng lên 100 đến 150 nhịp mỗi phút, thể tích huyết tương tăng lên và hệ tim mạch được tập luyện thực sự mà không gây tác động lên khớp.

Tiếp xúc với nhiệt độ cao cũng kích hoạt các protein sốc nhiệt, bao gồm HSP70, hoạt động như những đội sửa chữa tế bào. Chúng giúp gấp lại các protein bị hư hại, giảm viêm và hỗ trợ khả năng phục hồi tim mạch.

Viêm mãn tính là một trong những nguyên nhân gốc rễ của hầu hết các căn bệnh liên quan đến tuổi già (tiểu đường, ung thư, viêm khớp). Xông hơi giúp làm giảm nồng độ protein C-reactive (CRP) trong máu. Đây là một chỉ số chính đo lường tình trạng viêm toàn thân. Bằng cách xoa dịu hệ thần kinh và làm dịu các phản ứng viêm, cơ thể bạn ít phải chịu sự tàn phá của các gốc tự do hơn. Từ đó làm chậm quá trình lão hóa sinh lý.

Chúng ta cần xông hơi như thế nào để đạt hiệu quả tối ưu cho tuổi thọ?

Dữ liệu từ Phần Lan chỉ ra rằng các buổi xông hơi kéo dài 19 phút trở lên cho thấy hiệu quả bảo vệ sức khỏe tim mạch tốt nhất. Phòng xông hơi điển hình trong các nghiên cứu này hoạt động ở nhiệt độ tối thiểu 174°F (khoảng 78°C), với thời gian trung bình mỗi buổi khoảng 14,5 phút.

Bạn không cần phải sử dụng sauna mỗi ngày để thấy được lợi ích của liệu pháp xông hơi. Sử dụng từ 2 đến 3 lần một tuần vẫn giúp giảm 27% nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch so với sử dụng 1 lần một tuần.

Uống đủ nước trước và sau mỗi lần xông hơi rất quan trọng. Ngoài ra, bạn nên tránh uống rượu bia trong thời gian xông hơi.

Nếu bạn sử dụng sauna sau buổi tập gym/yoga, cần chú ý không xông hơi ngay lập tức. Hãy dành ít nhất 10–15 phút sau khi kết thúc bài tập để nghỉ ngơi, đi bộ nhẹ nhàng, thả lỏng và để nhịp tim hạ xuống mức bình thường. Bước ngay vào phòng nóng khi tim đang đập quá nhanh có thể gây choáng váng hoặc ngất xỉu.

Tập luyện đã làm bạn mất mồ hôi, xông hơi sẽ khiến bạn mất nhiều hơn nữa. Hãy uống ít nhất 500 ml nước lọc hoặc nước điện giải trước khi vào phòng sauna. Tiếp tục uống ngay sau khi bước ra.

>>>TÌM HIỂU: VO2MAX LÀ GÌ: CHỈ SỐ SỨC KHỎE QUAN TRỌNG HƠN CẢ CÂN NẶNG HAY TUỔI TÁC

Xông hơi có lợi ích gì? Vừa đẹp da, cải thiện sức khỏe lẫn kéo dài tuổi thọ. Ảnh: Pexels

Có nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng phòng xông hơi hay không?

Dữ liệu về tuổi thọ thực sự rất thuyết phục, nhưng nhiệt độ cao cũng là một tác nhân gây căng thẳng cho tim mạch. Mang thai, đặc biệt là trong ba tháng đầu, bệnh tim không ổn định, đột quỵ gần đây, sốt và sử dụng rượu đều là những lý do cần tránh hoàn toàn việc xông hơi.

Nếu bạn đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta (beta-blockers) hoặc sử dụng miếng dán thuốc qua da, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước vì nhiệt độ cao làm tăng đáng kể sự hấp thụ thuốc qua da.

Những nguyên tắc vàng khi sử dụng phòng sauna

Để đảm bảo an toàn và đạt được hiệu quả tốt nhất, bạn cần chú ý một vài điểm sau:

Chuẩn bị trước khi vào phòng sauna: Hãy tắm tráng qua bằng nước ấm để rửa sạch mồ hôi và bụi bẩn, giúp lỗ chân lông thông thoáng, sẵn sàng cho việc bài tiết độc tố.

Bảo vệ tóc và da đầu: Không khí quá khô và nóng có thể làm tóc bị xơ, gãy rụng và làm rát da đầu. Nếu được, hãy quấn một chiếc khăn ẩm quanh đầu hoặc đội mũ xông hơi chuyên dụng khi bước vào phòng.

Vị trí ngồi: Trong phòng sauna, không khí nóng bay lên trên. Nếu bạn mới làm quen, hãy ngồi ở băng ghế thấp nhất để cơ thể thích nghi. Sau đó mới từ từ chuyển lên các băng ghế cao hơn khi đã quen với mức nhiệt.

Nguyên tắc làm nguội từ từ: Tuyệt đối không dội nước lạnh ngay khi vừa bước ra khỏi phòng xông vì dễ gây sốc nhiệt. Hãy ngồi nghỉ ở khu vực thoáng mát khoảng 10-15 phút để cơ thể hạ nhiệt độ dần dần. Uống bù nước rồi mới tắm tráng lại.

Thời gian tiêu chuẩn: Chỉ nên xông từ 10 đến 15 phút cho mỗi hiệp. Bạn có thể thực hiện 2-3 hiệp xen kẽ với những quãng nghỉ làm mát.

Còn phòng xông hơi hồng ngoại thì sao, có lợi ích tương tự xông hơi truyền thống đối với sức khỏe và tuổi thọ hay không??

Đây là lúc câu trả lời trung thực trở nên phức tạp hơn. Tất cả các nghiên cứu lớn về tuổi thọ đều sử dụng phòng xông hơi khô truyền thống với nhiệt độ từ 176°F đến 212°F (80°C đến 100°C). Phòng xông hơi hồng ngoại hoạt động ở nhiệt độ thấp hơn, thường từ 120°F đến 150°F (48°C đến 65°C). Đồng thời làm nóng cơ thể theo cách khác.

Nhiệt độ cơ thể bạn sẽ tăng lên, nhịp tim cũng tăng và bạn sẽ đổ mồ hôi. Sự trùng lặp về mặt sinh lý là có thật. Nhưng liệu các buổi trị liệu ở nhiệt độ thấp hơn có mang lại kết quả lâu dài tương tự hay không vẫn chưa được kiểm chứng trong một thử nghiệm có đối chứng.

Theo hướng dẫn hiện tại của Mayo Clinic (Mỹ), cập nhật hồi tháng 9/2024, mô tả lợi ích của tia hồng ngoại là đầy hứa hẹn nhưng vẫn còn sơ bộ. Hiện tại, hãy sử dụng phòng xông hơi truyền thống để đạt kết quả tốt nhất.

Harper’s Bazaar Việt Nam