Tắm rừng kỳ diệu: Liệu pháp dưỡng sinh từ thiên nhiên

Nếu gần đây bạn luôn cảm thấy mệt mỏi, ngủ không sâu giấc, tâm trạng phiền muộn, dù không làm việc nặng nhọc nhưng luôn cảm giác như bị cuộc sống vắt kiệt sức lực, thì thứ bạn cần có lẽ không chỉ là ngủ thêm một chút, mà là cho cơ thể và tâm trí một lần “thả lỏng và tái khởi động” thực sự.

Tắm rừng là gì? Không phải là tắm rửa trong rừng, mà là để bản thân tĩnh lặng trong môi trường rừng cây, chậm rãi đi bộ, chậm rãi hít thở, ngắm nhìn cây cối, ngửi hương cỏ cây, cảm nhận nhiệt độ của thiên nhiên, khiến cơ thể và cảm xúc dần dần được thả lỏng. Đó chính là tắm rừng.

Đi dạo trong rừng thực sự có tác dụng lớn đến vậy sao? Tắm rừng lần đầu tiên được đề xuất chính thức tại Nhật Bản vào năm 1982. Thời điểm đó, xã hội Nhật Bản đô thị hóa nhanh chóng, áp lực công việc lớn, tinh thần căng thẳng, sự xa rời thiên nhiên ngày càng rõ rệt, và các vấn đề sức khỏe liên quan đến áp lực cũng theo đó gia tăng. Vì vậy, Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản đã đề xuất khái niệm “Tắm rừng”, hy vọng mọi người quay trở lại với rừng, cũng là tìm lại nhịp điệu tự nhiên vốn quen thuộc với cơ thể.

Năm 2005, giáo sư Lý Khanh, nhà miễn dịch học người Mỹ gốc Hoa tại Nhật Bản, đã thực hiện một thí nghiệm tiêu biểu. Ông dẫn 12 nam giới trưởng thành khỏe mạnh thực hiện chuyến đi rừng trong ba ngày hai đêm. Những người tham gia mỗi ngày chỉ đi dạo chậm rãi trong rừng vài giờ, không cần vận động mạnh, cũng không cần luyện tập phương pháp hít thở đặc biệt, chỉ lặng lẽ đi, hít thở không khí trong rừng, thưởng ngoạn cây cối và môi trường xung quanh. Nhóm nghiên cứu đã thu thập mẫu máu và nước tiểu của họ trước và sau khi hoạt động để phân tích những thay đổi của cơ thể.

Kết quả rất đáng chú ý. Hoạt tính của các tế bào tiêu diệt tự nhiên (tế bào NK) trong cơ thể người tham gia tăng lên khoảng 50%, số lượng cũng tăng lên rõ rệt. Tế bào NK là thành viên quan trọng trong hệ thống miễn dịch của con người, chúng chịu trách nhiệm nhận diện và loại bỏ các tế bào ung thư cũng như các tế bào bị nhiễm virus, có thể coi là một lá chắn then chốt cho sức khỏe con người. Đồng thời, một vài loại protein liên quan chặt chẽ đến khả năng chống ung thư như perforin, granzyme và granulysin cũng tăng rõ rệt.

Điều đáng quý hơn là nghiên cứu phát hiện, sau khi người tham gia trở lại cuộc sống thường nhật, hiệu quả tăng cường miễn dịch vào ngày thứ 7 vẫn rất rõ rệt, đến ngày thứ 30 vẫn còn duy trì được một phần. Tức là, một lần đắm mình trong rừng ngắn hạn có thể khiến hệ miễn dịch của cơ thể có được ảnh hưởng tích cực kéo dài gần một tháng!

Có lẽ có người sẽ nói, liệu đây có phải là vì con người rời xa môi trường làm việc, ra ngoài thả lỏng, tâm trạng tốt lên nên các chỉ số cơ thể mới cải thiện?

Để loại bỏ khả năng này, các nhà nghiên cứu còn thực hiện thí nghiệm đối chứng. Họ để những người tham gia hoạt động với thời gian và cường độ tương tự trong môi trường đô thị, kết quả không hề xuất hiện sự thay đổi miễn dịch đáng kể như vậy. Sự đối chứng này rất quan trọng, nó cho thấy thứ thực sự có tác dụng không chỉ là “nghỉ phép” hay “đi dạo”, mà là chính môi trường rừng.

Sau đó, thí nghiệm loại này lại được lặp lại ở nhóm phụ nữ, kết quả cũng cho thấy hiệu quả nâng cao miễn dịch tương tự. Điều này chứng tỏ, những thay đổi do tắm rừng mang lại không phải là hiện tượng ngẫu nhiên, mà là phản ứng sinh lý có tính ổn định nhất định.

Vậy, tắm rừng rốt cuộc mang lại lợi ích to lớn cho cơ thể như thế nào? Một đáp án then chốt là Phytoncide (hợp chất kháng khuẩn từ cây).

Cây cối, đặc biệt là thông, tuyết tùng, sồi, bách…, sẽ giải phóng một loại chất dễ bay hơi tự nhiên gọi là Phytoncide. Đối với thực vật, đây là một cách bảo vệ bản thân, giúp chống lại côn trùng, vi khuẩn và nấm. Nhưng đối với con người, chất này lại có thể trở thành một “trợ thủ sức khỏe” tự nhiên.

Khi con người bước vào rừng, Phytoncide sẽ theo hơi thở đi vào cơ thể, cũng có thể được hấp thụ qua tiếp xúc da. Nghiên cứu phát hiện, nó có thể kích thích hoạt tính và số lượng của các tế bào tiêu diệt tự nhiên trong cơ thể con người, từ đó giúp nâng cao miễn dịch. Nghiên cứu của giáo sư Lý Khanh cho rằng, trong các lợi ích sức khỏe của tắm rừng, khoảng một nửa đến từ tác dụng của các thành phần hóa học trong không khí rừng, nửa còn lại đến từ sự điều tiết của rừng đối với hệ thần kinh.

Nói cách khác, tắm rừng hiệu quả vì nó đồng thời tác động lên hai hệ thống quan trọng của con người: hệ miễn dịch và hệ thần kinh.

Một trong những vấn đề phổ biến nhất của người hiện đại là cơ thể luôn ở chế độ áp lực cao. Áp lực lớn, nhịp sống nhanh, quá tải thông tin, thiếu ngủ, ở trong nhà quá lâu, tất cả những điều này khiến thần kinh giao cảm liên tục hưng phấn. Khi thần kinh giao cảm duy trì trạng thái “chiến đấu hoặc bỏ chạy” trong thời gian dài, nhịp tim con người sẽ nhanh hơn, huyết áp cao hơn, hormone áp lực tiết ra nhiều hơn, cơ thể tuy nhìn bề ngoài vẫn đang vận hành nhưng thực chất là đang luôn phải tiêu chi trước.

Còn rừng, vừa vặn có thể khiến trạng thái căng thẳng này từ từ thả lỏng.

Một nghiên cứu bao gồm 84 người tham gia tại 35 địa điểm rừng phát hiện, chỉ cần đi dạo trong rừng 30 phút, nồng độ cortisol của cơ thể con người sẽ giảm rõ rệt. Cortisol là hormone áp lực chính của con người, duy trì ở mức cao trong thời gian dài thường đồng nghĩa với việc con người luôn ở trong trạng thái áp lực cao. Đồng thời, nhịp tim của người tham gia giảm xuống, huyết áp giảm xuống, hoạt tính thần kinh phó giao cảm tăng lên, hoạt tính thần kinh giao cảm giảm xuống.

Nghiên cứu của học giả MaryCarol Hunter tại Đại học Michigan (Mỹ) cũng đưa ra một đáp án rất thiết thực. Bà phát hiện, “liệu pháp thiên nhiên” mỗi tuần ba lần, mỗi lần 20 đến 30 phút, tức là ra ngoài thiên nhiên một lát, không xem điện thoại, không vận động mạnh, có thể khiến cortisol giảm với tốc độ 21,3%/giờ. Mà 20 phút chính là khoảng thời gian tối thiểu có hiệu quả mà hiện nay quan sát được để tạo ra hiệu quả giảm áp có thể đo lường được.

Phát hiện này đặc biệt có ý nghĩa thực tế. Vì nó cho chúng ta biết, dưỡng sinh không nhất thiết phải tốn kém công sức. Bạn không cần phải xin nghỉ phép dài ngày, cũng không nhất thiết phải chạy vào rừng sâu núi thẳm. Chỉ cần phương pháp đúng, cho dù là vài lần một tuần, mỗi lần 20-30 phút, cũng có thể khiến cơ thể bắt đầu nhận được lợi ích.

Những lợi ích sức khỏe do tắm rừng mang lại

Thứ nhất, điểm được quan tâm nhất là nó có thể nâng cao miễn dịch. Đối với những người ở trong nhà lâu ngày, ít vận động, áp lực cao, giờ giấc sinh hoạt hỗn loạn, miễn dịch rất dễ suy giảm. Tắm rừng có thể nâng cao hoạt tính tế bào tiêu diệt tự nhiên, tăng mức protein chống ung thư liên quan, điều này có nghĩa là nó có ý nghĩa tích cực trong việc nâng cao khả năng phòng thủ của cơ thể.

Thứ hai là giảm bớt áp lực, cải thiện tâm trạng. Nghiên cứu cho thấy, tắm rừng đều có tác dụng cải thiện nhất định đối với lo âu, xu hướng trầm cảm, cảm giác mệt mỏi và căng thẳng tinh thần, đồng thời còn có thể nâng cao cảm giác hạnh phúc và cảm giác khỏe mạnh chủ quan.

Thứ ba là hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Môi trường rừng có thể giúp giảm huyết áp và nhịp tim, đây là một sự bảo vệ cơ thể rất nhẹ nhàng đối với những người thường ngày dễ căng thẳng, ngủ kém, áp lực lớn.

Thứ tư là giúp khôi phục giấc ngủ và sự tập trung. Nhịp điệu tự nhiên, môi trường ít tiếng ồn, ít sự kích thích nhân tạo trong rừng giúp sự tập trung được khôi phục khỏi sự tiêu hao liên tục, có ảnh hưởng tích cực đến chất lượng giấc ngủ và trạng thái tinh thần.

Vậy, làm thế nào để tắm rừng hiệu quả nhất?

1. Chậm lại tốc độ: Trạng thái lý tưởng nhất là đi bộ chậm rãi, thậm chí là vừa đi vừa dừng. 20 phút có thể bắt đầu có hiệu quả, 30 phút đến 2 giờ là lý tưởng hơn.
2. Mở rộng các giác quan: Tắm rừng không cần phải cúi đầu vội vã. Bạn có thể ngắm màu sắc và vân cây, nghe tiếng gió thổi lá, ngửi hương vị của bùn đất và cây cỏ, chạm vào vỏ cây, cảm nhận độ cứng và nhiệt độ mặt đất dưới chân. Cốt lõi của tắm rừng là đắm mình trong đó.
3. Giảm thiểu can thiệp: Cố gắng cất điện thoại đi, vừa đi vừa lướt tin nhắn, vừa đi vừa nói chuyện không ngừng nghỉ thì hiệu quả sẽ không tốt. Điều trân quý nhất của tắm rừng nằm ở chỗ nó tạo cơ hội cho não bộ rút lui khỏi thông tin mật độ cao.
4. Kiên trì tần suất: Nghiên cứu gợi ý, vài lần mỗi tuần, mỗi lần 20 đến 30 phút là có thể mang lại hiệu quả giảm áp rõ ràng. Nếu điều kiện cho phép, một tháng sắp xếp ít nhất một lần trải nghiệm rừng trọn vẹn hơn có thể sẽ càng hữu ích hơn đối với hệ miễn dịch.

Theo Vision Times