EVN lãi gần 52.000 tỷ đồng, giá điện có thể giảm?

Khả năng giảm giá điện là rất thấp

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Huy Hoạch – chuyên gia Hiệp hội Năng lượng Việt Nam – cho rằng khả năng giảm giá điện hiện nay là rất thấp, thậm chí áp lực tăng giá vẫn đang hiện hữu do chi phí đầu vào của hệ thống điện tiếp tục ở mức cao.

Theo ông Hoạch, cơ cấu nguồn điện thời gian qua không còn thuận lợi như nhiều năm trước. Trong các tháng gần đây, nhiệt điện than liên tục chiếm trên 50% sản lượng huy động của hệ thống, trong khi thủy điện – nguồn điện có giá thành thấp nhất chỉ dao động khoảng 18-20%, thời điểm cao nhất cũng chỉ khoảng 26%.

“Khi tỷ trọng nguồn điện giá rẻ giảm xuống, hệ thống buộc phải huy động nhiều nguồn điện có chi phí cao hơn, kéo theo giá thành sản xuất điện tăng lên”, ông Hoạch nói.

Theo vị chuyên gia, giá điện phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thủy văn. Nếu lượng nước về hồ thấp, ngành điện sẽ phải tăng huy động nhiệt điện than, tua-bin khí và các nguồn điện có giá thành cao hơn để bảo đảm cung ứng điện.

“Trong bối cảnh tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, giá than và giá khí trên thị trường thế giới đều đứng trước nguy cơ tăng trở lại. Vì vậy, rất khó kỳ vọng giá điện có thể giảm trong ngắn hạn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện của Việt Nam đang tăng rất nhanh, phụ tải liên tục lập kỷ lục mới trong mùa nắng nóng”, ông Hoạch cho hay.

Thực tế, việc điều chỉnh giá điện hiện nay không căn cứ vào việc EVN lãi hay lỗ mà được thực hiện theo cơ chế quy định tại Nghị định 72 của Chính phủ về điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân.

Theo quy định, khi giá bán lẻ điện bình quân tính toán giảm từ 1% trở lên so với mức hiện hành, EVN có trách nhiệm điều chỉnh giảm tương ứng và báo cáo Bộ Công Thương để kiểm tra, giám sát. Trường hợp EVN không thực hiện giảm giá dù đủ điều kiện, Bộ Công Thương có quyền yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh và EVN phải thực hiện trong vòng 5 ngày.

Giá điện được xem xét tăng khi giá bán lẻ điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 3% trở lên. Trong đó, EVN được quyết định mức tăng từ 3% đến dưới 5%; Bộ Công Thương quyết định đối với mức tăng từ 5% đến dưới 10%; trường hợp tăng từ 10% trở lên phải báo cáo Thủ tướng xem xét, cho ý kiến.

Nghị định 72 cũng quy định thời gian tối thiểu giữa hai lần điều chỉnh giá điện là 3 tháng. Với lần điều chỉnh gần nhất diễn ra ngày 10/5/2026, về nguyên tắc, giá điện hoàn toàn có thể được xem xét điều chỉnh trong thời gian tới nếu các yếu tố đầu vào làm cho giá bán lẻ điện bình quân giảm từ 1% hoặc tăng từ 3% trở lên.

Theo số liệu từ Cục Điện lực, Bộ Công Thương công bố trong quý I, giá mua điện bình quân của EVN từ các nhà máy điện có công suất trên 30 MW và nguồn điện nhập khẩu trong tháng 3/2026 đạt 1.907,65 đồng/kWh, tăng khoảng 1,05% so với tháng trước.

Đáng chú ý, nếu so với cuối năm 2025, chi phí mua điện của EVN đã tăng rất mạnh. Tháng 11/2025, giá mua điện bình quân mới ở mức 954,89 đồng/kWh, tức chỉ bằng khoảng một nửa so với hiện nay.

Không chỉ chi phí mua điện tăng, nhiều loại nhiên liệu đầu vào phục vụ phát điện vẫn duy trì ở mức cao. Theo công bố của Bộ Công Thương, giá than cung cấp cho sản xuất điện hiện dao động từ khoảng 1,8-2,8 triệu đồng/tấn tùy chủng loại. Giá khí cho phát điện tại khu vực Cà Mau dao động từ 7,9-13,1 USD/MMBTU, trong khi giá dầu DO tại ngày 26/3 ở mức 35.440 đồng/lít.

Theo giới chuyên gia, lợi nhuận cao của EVN trong năm 2025 chủ yếu phản ánh sự cải thiện kết quả kinh doanh sau giai đoạn thua lỗ kéo dài, nhờ doanh thu tăng mạnh, cơ cấu nguồn điện thuận lợi hơn năm 2023 và các lần điều chỉnh giá điện trước đó. Điều này không đồng nghĩa chi phí sản xuất điện hiện nay đang giảm.

EVN lãi kỷ lục nhờ đâu?

Cách đây 3 năm, lợi nhuận của EVN rơi xuống đáy. Kết thúc năm 2023, EVN ghi nhận khoản lỗ lũy kế hợp nhất hơn 41.800 tỷ đồng.

Theo công bố của Bộ Công Thương, năm 2022 giá thành sản xuất kinh doanh điện bình quân ở mức 2.032 đồng/kWh trong khi giá bán lẻ điện bình quân chỉ khoảng 1.864 đồng/kWh. Sang năm 2023, khoảng cách này tiếp tục duy trì khi giá thành điện tăng lên 2.089 đồng/kWh còn giá bán điện bình quân mới đạt khoảng 1.953 đồng/kWh.

Từ tháng 5/2023 đến tháng 5/2025, giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh tăng 4 lần với tổng mức tăng hơn 17%, lên khoảng 2.200 đồng/kWh. Điều này đã giúp EVN cải thiện đáng kể nguồn thu, đến năm 2025, doanh thu thuần của tập đoàn đạt 645.658 tỷ đồng, tăng gần 145.000 tỷ đồng so với năm 2023, tương đương mức tăng gần 29%.

Tuy nhiên, yếu tố tạo nên khác biệt lớn nhất lại nằm ở cơ cấu nguồn điện huy động. Trong giai đoạn thua lỗ, thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh sau đại dịch COVID-19 và các xung đột địa chính trị, đẩy giá than nhập khẩu, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) cùng nhiều loại nhiên liệu phát điện lên mức cao. Cùng thời điểm đó, hiện tượng El Nino khiến nhiều hồ thủy điện thiếu nước, làm suy giảm đáng kể nguồn điện có chi phí thấp nhất hệ thống.

Nếu năm 2022, thủy điện đóng góp hơn 95 tỷ kWh, chiếm 35,4% tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu thì sang năm 2023 sản lượng chỉ còn khoảng 80,9 tỷ kWh, tương đương 28,8%. Chỉ trong một năm, hệ thống đã mất hơn 14 tỷ kWh thủy điện giá rẻ.

Điều này buộc EVN phải tăng huy động các nguồn điện có chi phí cao hơn để bảo đảm cung ứng điện cho nền kinh tế. Tỷ trọng nhiệt điện than tăng từ 39,1% lên 46,1%, trong khi điện dầu tăng từ mức gần như không đáng kể lên hơn 1,26 tỷ kWh.

Đến năm 2025, điều kiện thủy văn thuận lợi trở lại, lượng nước về các hồ lớn cải thiện rõ rệt giúp sản lượng thủy điện đạt hơn 107 tỷ kWh, tăng khoảng 26 tỷ kWh so với năm 2023 và chiếm trên 33% tổng sản lượng điện toàn hệ thống. Ngược lại, điện chạy bằng dầu – nguồn điện có chi phí phát điện cao nhất hệ thống gần như không còn phải huy động khi chỉ còn khoảng 76 triệu kWh, tương đương 0,02% tổng sản lượng. Tỷ trọng nhiệt điện than cũng giảm từ 46,1% xuống còn 44,9%.

Sự trở lại mạnh mẽ của thủy điện cùng với việc giảm huy động các nguồn điện chi phí cao đã giúp EVN giảm đáng kể giá vốn sản xuất điện, qua đó cải thiện rõ rệt hiệu quả kinh doanh. Đây được xem là yếu tố mang tính quyết định, giúp tập đoàn hưởng lợi kép khi doanh thu tăng nhanh nhưng chi phí đầu vào không tăng tương ứng.

Cụ thể, trong khi doanh thu thuần năm 2025 tăng gần 145.000 tỷ đồng so với năm 2023 thì giá vốn chỉ tăng khoảng 61.600 tỷ đồng, lên mức 549.307 tỷ đồng. Nghĩa là năm 2023, cứ thu về 100 đồng doanh thu thì EVN phải chi khoảng 97 đồng cho giá vốn điện năng, thì đến năm 2025 con số này giảm xuống còn khoảng 85 đồng. Nhờ đó, lợi nhuận gộp của EVN tăng mạnh từ 13.041 tỷ đồng lên 96.351 tỷ đồng, tức tăng hơn 83.000 tỷ đồng chỉ sau hai năm.

Chi phí lãi vay từ mức gần 19.000 tỷ đồng năm 2023 giảm xuống còn khoảng 16.600 tỷ đồng trong năm 2025. Những yếu tố này đã giúp EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất gần 52.000 tỷ đồng trong năm 2025, trong đó riêng công ty mẹ – EVN đạt 39.000 tỷ đồng, mức cao nhất kể từ khi thành lập.

“Sức khỏe” EVN hiện nay

Từ khoản lỗ lũy kế hợp nhất hơn 41.800 tỷ đồng cuối năm 2023, EVN đã chuyển sang trạng thái có lợi nhuận sau thuế chưa phân phối dương 5.534 tỷ đồng vào cuối năm 2025. Vốn chủ sở hữu cũng phục hồi mạnh từ khoảng 196.000 tỷ đồng lên gần 260.000 tỷ đồng chỉ sau hai năm.

​Cuối năm 2024, công ty mẹ EVN vẫn còn lỗ lũy kế gần 44.800 tỷ đồng, năm 2025 con số này đã giảm mạnh xuống còn khoảng 5.600 tỷ đồng.

Dù đã phục hồi mạnh mẽ, EVN vẫn đang gánh hơn 341.000 tỷ đồng dư nợ vay tài chính trên tổng tài sản hơn 783.000 tỷ đồng. Nhu cầu vốn cho các dự án nguồn và lưới điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh sẽ còn rất lớn, việc kiểm soát nợ vay và duy trì hiệu quả kinh doanh sẽ tiếp tục là thách thức không nhỏ đối với EVN.

Giá điện tăng lên mức 2.204 đồng/kWh, tài chính EVN thay đổi ra sao?Giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh tăng 4 lần, từ 1.920 đồng lên 2.204 đồng/kWh trong giai đoạn 2023-2025 đã giúp kết quả kinh doanh của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đảo chiều. Song công ty mẹ EVN vẫn đang lỗ hơn 5.600 tỷ đồng.

Theo Tiền Phong