【Những trận chiến thay đổi lịch sử Trung Quốc】 Nha phiến Chiến tranh

Đế quốc Mãn Thanh sau hơn một trăm năm thịnh trị từ thời Khang Hy đến Càn Long đã bắt đầu bước vào giai đoạn suy nhược. Đặc biệt là vào những năm cuối triều nhà Thanh, các cuộc chiến tranh diễn ra liên miên, mà Trung Quốc thì liên tục bại trận, các hiệp ước bất bình đẳng nối đuôi nhau ký kết, sự xâm lược của các cường quốc phương Tây đối với Trung Quốc có thể nói là muốn gì lấy nấy. Và sự kiện đánh dấu sự khởi đầu của thời kỳ gọi là “thứ thuộc địa” này chính là Cuộc chiến tranh Nha phiến, diễn ra từ năm Đạo Quang thứ 20 đến thứ 22 triều nhà Thanh (năm 1840 – 1842).

Vì lợi ích thương mại, nước Anh đã buôn lậu nha phiến từ thuộc địa Ấn Độ của mình vào Trung Quốc. Do tác hại của nha phiến ngày càng nghiêm trọng, tiếng vang cấm nha phiến từ triều đình đến dân chúng vào năm Đạo Quang ngày một dâng cao. Cuối năm 1838, Hoàng đế Đạo Quang ban bố lệnh cấm thuốc phiện, đồng thời cử Khâm sai đại thần Lâm Tắc Từ đến Quảng Châu phụ trách thực thi. Năm sau, khi Lâm Tắc Từ đến Quảng Châu, ông đã ra lệnh cho các thương buôn thuốc phiện nước ngoài phải giao nộp toàn bộ hơn 2,37 triệu cân nha phiến, và tập trung tiêu hủy tại Hổ Môn, Quảng Đông. Lâm Tắc Từ còn yêu cầu các thương nhân Anh phải cam kết không được buôn bán nữa, bảo đảm rằng “Từ nay về sau các tàu đến vĩnh viễn không dám lén lút mang theo nha phiến, nếu có mang đến, một khi tra ra, hàng hóa sẽ bị tịch thu sung công, người sẽ lập tức bị xử tử theo pháp luật, tình nguyện chịu tội”. Nước Anh đã lấy cớ này để xuất binh đánh Trung Quốc.

Tháng 2 năm 1840, Chính phủ Anh bổ nhiệm Yến Luật (George Elliot) và Nghĩa Luật (Charles Elliot) làm đại diện toàn quyền chính và phó, Yến Luật làm Tổng tư lệnh quân Anh. Tháng 5 cùng năm, Yến Luật thống lĩnh hơn 40 tàu chiến cùng 4.000 binh lính Anh, lần lượt tiến đến vùng biển Ma Cao, ngay sau đó tấn công vào hải khẩu Quảng Châu, Chiến tranh Nha phiến chính thức bắt đầu.

Vì Quảng Châu có sự phòng thủ kiên cố của Lâm Tắc Từ, cuộc tấn công của quân Anh đã bị đẩy lùi. Sau đó, quân Anh chuyển hướng tấn công Hạ Môn, nhưng cũng bị Mân Triết Tổng đốc Đặng Đình Trinh đánh bại. Tuy nhiên, các tỉnh ven biển khác đều không chuẩn bị chiến tranh từ trước, do đó quân Anh sau đó đã thuận lợi tiến lên phía bắc xâm phạm Chiết Giang, đánh chiếm Định Hải. Tháng 8, chiến hạm Anh áp sát ngoài khơi Đại Cô Khẩu thuộc Thiên Tân, Hoàng đế Đạo Quang khiếp sợ trước vũ lực của quân Anh, cộng thêm ý kiến của phái đầu hàng, đã thay đổi hoàn toàn thái độ chủ chiến, muốn đàm phán với nước Anh, Lâm Tắc Từ thuộc phái chủ chiến vì vậy mà bị bãi miễn chức vụ. Hoàng đế Đạo Quang cử Kỳ Thiện nam hạ Quảng Châu để đàm phán, Kỳ Thiện vì muốn lấy lòng quân Anh nên đã dỡ bỏ sự phòng thủ nghiêm ngặt, trong khi đó quân Anh lại thừa cơ trong lúc Trung – Anh đang đàm phán để đánh chiếm hai pháo đài Sa Giác và Đại Giác ở gần Hổ Môn.

Hoàng đế Đạo Quang biết tin Kỳ Thiện mở cửa rước giặc, liền tịch thu tài sản, cách chức Kỳ Thiện, cải phái Dịch Sơn làm Tĩnh Nghịch tướng quân, nam hạ khắc địch. Tướng lĩnh quân Anh là Nghĩa Luật thấu hiểu việc Trung Quốc thay tướng đã ra tay trước để chiếm lợi thế, tiến công pháo đài Hổ Môn vào ngày 23 tháng 2. Mặc dù binh lính nhà Thanh anh dũng kháng cự, nhưng không địch nổi thế trận hỏa lực mạnh mẽ của quân Anh, pháo đài Hổ Môn cuối cùng đã bị thất thủ.

Khi Dịch Sơn ở Quảng Châu, binh lực của quân Thanh nhiều gấp hai mươi lần quân Anh, nhưng đao thương mâu thuẫn xa không địch lại tàu kiên pháo sắc (thuyền mạnh pháo sắc) của quân Anh. Quân Anh thuận lợi đổ bộ, đồng thời đánh hạ pháo đài ở ngoại ô phía bắc thành Quảng Châu, từ trên cao bắn xuống nội thành Quảng Châu. Dưới sự tấn công dữ dội của quân Anh, Dịch Sơn đã treo cờ trắng đầu hàng quân Anh, và dưới sự cho phép của Hoàng đế Đạo Quang, đã ký kết 《Hiệp ước Quảng Châu》. Trung Quốc theo hiệp ước phải trả cho quân Anh 6 triệu đồng bạc nguyên bảo tiền chuộc thành, hơn nữa còn phải rút quân khỏi thành Quảng Châu.

Chính phủ Anh không hài lòng với những lợi ích thu được từ 《Hiệp ước Quảng Châu》, liền cải phái Phác Đỉnh Tra (Henry Pottinger) sang Hoa làm đại diện toàn quyền để mở rộng xâm lược. Tháng 8 năm 1841, Phác Đỉnh Tra thống lĩnh hạm đội 37 chiếc, cùng 2.500 binh lực, một lần nữa xâm nhập Chiết Giang, đánh chiếm Hạ Môn, Định Hải, Trấn Hải, Sạ Phố và Ninh Ba. Trong đó Định Hải hai lần bị đánh phá, Tổng binh Cát Vân Phi cùng bốn ngàn tướng sĩ tử trận, Khâm sai đại thần kiêm Lưỡng Giang Tổng đốc Dụ Khiêm cũng hy sinh trong chiến sự.

Quân Anh sau đó lại đánh phá Ngô Sùng – cửa ngõ của Trường Giang, áp sát Nam Kinh. Triều đình nhà Thanh chấn động, không còn tâm trí luyến chiến, Hoàng đế Đạo Quang cử Kỳ Anh và Y Lý Bố làm Khâm sai đại thần, vào ngày 29 tháng 8 năm 1842 đã ký kết 《Hiệp ước Nam Kinh》 với Phác Đỉnh Tra, cuộc Chiến tranh Nha phiến giữa Trung Quốc và Anh kéo dài gần 3 năm mới chính thức kết thúc.

《Hiệp ước Nam Kinh》 là hiệp ước bất bình đẳng đầu tiên trong lịch sử cận đại Trung Quốc. Trung Quốc dựa theo hiệp ước phải cắt nhượng Hồng Kông cho Anh, năm cửa biển lớn bao gồm Thượng Hải, Quảng Châu buộc phải mở cửa cho người Anh đến giao thương và cư trú. Sau Chiến tranh Nha phiến, các cường quốc phương Tây không muốn nước Anh một mình độc chiếm quyền lực tại Trung Quốc, đã lần lượt cùng Trung Quốc ký kết thêm nhiều hiệp ước bất bình đẳng, mãi cho đến nửa thế kỷ sau khi Trung Hoa Dân Quốc được thành lập, Trung Quốc mới thoát khỏi sự trói buộc của các hiệp ước bất bình đẳng này.

Theo Epoch Times