Nông sản Trung Quốc “rửa xuất xứ” xâm nhập Đài Loan, các nhà lập pháp Đảng Dân Tiến tổ chức điều trần thúc đẩy ngăn chặn

Gần đây, nông sản Trung Quốc bị nghi ngờ thông qua nước thứ ba để “rửa xuất xứ” rồi nhập khẩu vào Đài Loan, gây ra những lo ngại về an toàn thực phẩm. Các nhà lập pháp Hà Hân Thuần (Ho Hsin-chun) và Khâu Nghị Oánh (Chiu Yi-ying), nhằm ngăn chặn nấm hương Trung Quốc đi vòng qua nước thứ ba để rửa xuất xứ nhập khẩu, gây ảnh hưởng đến người trồng nấm bản địa Đài Loan cũng như quyền lợi an toàn thực phẩm của người tiêu dùng, đã mời Bộ Nông nghiệp cùng các bộ ngành khác, Hiệp hội Phát triển Ngành nấm Đài Loan, đại diện doanh nhân Đài Loan tại Việt Nam và những người trồng nấm địa phương, cùng tổ chức buổi điều trần “Chấm dứt sự hỗn loạn về rửa xuất xứ, hội nhập các tiêu chuẩn kiểm nghiệm khoa học quốc tế” tại Lập pháp Viện, đồng thời kêu gọi Bộ Nông nghiệp trong vòng 1 tháng phải đưa ra kế hoạch ngăn chặn cụ thể.

Tổ chức điều trần thúc đẩy lấp lỗ hổng “rửa xuất xứ”

Mặc dù Đài Loan từ lâu đã cấm nhập khẩu nấm hương Trung Quốc, nhưng những người nông dân cơ sở liên tục phản ánh rằng trên thị trường vẫn xuất hiện những loại nấm bị nghi là nấm hương Trung Quốc thông qua nước thứ ba để “rửa xuất xứ” rồi tuồn vào trong nước, ví dụ như trung chuyển qua Việt Nam để đến Đài Loan, làm tăng thêm khó khăn cho công tác điều tra.

Bà Hà Hân Thuần chỉ ra rằng Đài Trung là khu vực sản xuất nấm hương quan trọng của toàn Đài Loan, trong đó riêng sản lượng của khu vực Tân Xã (Xinshe) đã chiếm khoảng 63% cả nước. Một khi nấm hương giá rẻ và không rõ nguồn gốc trôi nổi trên thị trường, sẽ gây ra cú sốc cho người trồng nấm bản địa, đồng thời cũng có thể ảnh hưởng đến niềm tin của người tiêu dùng đối với an toàn thực phẩm. Ngoài ra, bà Hà Hân Thuần cũng chỉ ra những lỗ hổng trong các quy định hiện hành về giao thương “Tiểu Tam Thông” ở Kim Môn – Mã Tổ. Hiện tại, quy định cho phép mỗi người dân mỗi lần được mang 1 kg nấm hương khô nhập cảnh và không giới hạn số lần ra vào. Điều này e rằng sẽ bị các phần tử bất hợp pháp lợi dụng, sử dụng phương thức “kiến tha lâu cũng đầy tổ” chia nhỏ số lượng để lách luật, hình thành một kênh buôn lậu biến tướng.

Đối mặt với những vấn đề liên quan, bà Hà Hân Thuần kêu gọi Bộ Nông nghiệp nhanh chóng tăng cường cơ chế quản lý và trong vòng một tháng phải đưa ra đối sách cụ thể. Bà đề xuất có thể áp dụng các phương pháp khoa học như phân tích đồng vị bền để nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng thời kiểm điểm lại các quy định về hành lý xách tay miễn thuế hiện hành, bao gồm việc nghiên cứu hạ mức giới hạn mang theo xuống còn 500 gram, hoặc hạn chế rõ ràng số lần mang theo mỗi ngày, nhằm lấp các lỗ hổng hệ thống, đảm bảo cạnh tranh công bằng trên thị trường và bảo vệ sự phát triển của ngành nấm hương trong nước.

Dữ liệu bất thường: Lượng xuất sang Đài Loan vượt quá sản lượng tại Việt Nam

Nhìn từ dữ liệu nhập khẩu, vấn đề càng trở nên bất thường hơn. Nhà lập pháp Khâu Nghị Oánh đã đưa ra nhiều số liệu, đặt nghi vấn về việc số lượng một số loại rau và nấm mà Đài Loan nhập khẩu từ Việt Nam đã vượt quá khả năng sản xuất thực tế tại địa phương một cách rõ rệt.

Bà Khâu Nghị Oánh chỉ ra rằng, năm 2024, tổng lượng bắp cải và cải thảo mà Đài Loan nhập khẩu từ Việt Nam vượt quá 80.000 tấn, và những năm gần đây cho thấy xu hướng tăng trưởng nhanh chóng. Trong đó, bắp cải mỗi năm tăng hơn 10.000 tấn, lượng nhập khẩu cải thảo thậm chí tăng vọt hơn 200%. Tuy nhiên, căn cứ vào thông tin vùng trồng nắm được, sản lượng cải thảo sản xuất tại Việt Nam thấp hơn rất nhiều so với lượng xuất sang Đài Loan, cho thấy sự chênh lệch dữ liệu rõ ràng.

Bà tiếp tục lấy nấm hương làm ví dụ giải thích, các vùng trồng chính tại Việt Nam tập trung ở Đà Lạt, nhưng theo tài liệu do các doanh nhân Đài Loan tại địa phương cung cấp, diện tích trồng nấm hương thực tế chỉ khoảng 5 ha. Tính toán theo năng suất thông thường, sản lượng tối đa cả năm chỉ khoảng 7,5 tấn. Thế nhưng, số lượng nấm hương mà Đài Loan nhập khẩu từ Việt Nam lại cao hơn rất nhiều so với mức này. Riêng năm 2023, lượng nhập khẩu nấm hương khô đã lên tới 955 tấn, chênh lệch nhau hàng chục lần.

Bà Khâu Nghị Oánh cho rằng, các dữ liệu liên quan cho thấy, nguồn gốc của một số nông sản nhập khẩu từ Việt Nam e rằng không phải được sản xuất tại địa phương, nghi ngờ tồn tại vấn đề “rửa xuất xứ”. Bà kêu gọi các cơ quan liên quan nên tăng cường cơ chế kiểm tra, đảm bảo nhãn mác nhập khẩu khớp với nguồn gốc thực tế, nhằm duy trì trật tự thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Buổi điều trần đã đưa ra hai kết luận cụ thể, yêu cầu trong thời hạn một tháng phải trình bày kết quả:

1. Cơ chế quản lý Tiểu Tam Thông: Kiểm điểm lại lượng hàng hóa mang theo và tần suất ra vào, tránh việc kẽ hở bị lợi dụng lặp đi lặp lại.
2. Chế độ giám định khoa học nguồn gốc xuất xứ: Đề xuất tiến độ cụ thể về việc xây dựng cơ sở dữ liệu, phương pháp kiểm nghiệm và quy hoạch ngân sách.

Bộ Nông nghiệp nghiên cứu “kiểm tra đồng vị” để ngăn chặn

Do một số khu vực nông nghiệp của Trung Quốc và Việt Nam có điều kiện địa lý và khí hậu tương đồng, các phương pháp kiểm nghiệm truyền thống khó có thể phân biệt chính xác nguồn gốc xuất xứ, điều này tạo cơ hội cho những kẻ kinh doanh bất chính trục lợi. Trước những tranh cãi, Bộ Nông nghiệp cho biết, trong tương lai sẽ nghiên cứu việc đưa “kiểm tra đồng vị” vào các hạng mục kiểm nghiệm cơ bản, nhằm nâng cao khả năng nhận diện xuất xứ. Đồng thời, bộ cũng có kế hoạch xây dựng cơ sở dữ liệu nông sản, và thông qua các phương thức như chụp ảnh trên không để nắm bắt diện tích trồng trọt thực tế của Việt Nam, làm căn cứ đối chiếu nhằm ngăn chặn tình trạng nhập khẩu bất thường.

Mặt khác, chính phủ cũng đang chú trọng đến công tác quản lý biên giới và thông quan. Nếu nguồn gốc nhập khẩu hoặc giấy tờ có sự nghi ngờ, cơ quan chức năng có thể sẽ trì hoãn việc thông quan, thậm chí tiếp tục điều tra truy xuất nguồn gốc xuất xứ; đối với các kênh như Tiểu Tam Thông cũng bị điểm tên có thể trở thành một trong những lỗ hổng, các đơn vị liên quan đang nghiên cứu tăng cường các biện pháp kiểm soát.

Tổng hợp quan điểm từ các bên, các học giả và quan chức đều thống nhất cho rằng, vấn đề “rửa xuất xứ” không chỉ ảnh hưởng đến cạnh tranh công bằng trên thị trường, mà còn trực tiếp tác động đến an toàn thực phẩm trong nước và niềm tin của người tiêu dùng. Cùng với việc khối lượng nhập khẩu liên tục tăng lên, việc thiết lập một hệ thống kiểm nghiệm và giám sát chính xác hơn, có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đã trở thành trọng tâm chính sách hiện nay.

Theo Vision Times