Cách nhận diện triệu chứng suy sụp ngầm trong công việc

Manager giỏi cần nhận biết các dấu hiệu suy sụp ngầm trong công việc để hỗ trợ đội ngũ tốt hơn. Ảnh: Pexels

Một nhân viên từng chủ động đề xuất ý tưởng nay chỉ phát biểu khi được hỏi. Một người luôn sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp bắt đầu thu mình, ít giao tiếp và chỉ tập trung hoàn thành những nhiệm vụ được giao. Một nhân sự vốn rất đáng tin cậy đột nhiên thường xuyên đi muộn, xin nghỉ hoặc gặp khó khăn trong việc tập trung.

Những sự thay đổi này chính là dấu hiệu cho thấy nhân viên cần được cấp trên hỗ trợ, trước khi họ trở nên quá mệt mỏi và xin nghỉ việc. Là một nhà lãnh đạo, bạn cần tìm hiểu cách xử lý tình huống trước khi nó diễn ra.

Suy sụp ngầm trong công việc xây ra khi áp lực chốn công sở ngày càng tăng

Trong một nghiên cứu năm 2025, nền tảng đào tạo nhân viên TalentLMS đã mô tả sự bất mãn dai dẳng tại nơi làm việc là quiet cracking hay “suy sụp ngầm trong công việc”.

Tình huống “suy sụp ngầm” này dễ bị bỏ qua vì người liên quan có thể vẫn đang làm rất tốt công việc của mình. Người giám sát chỉ nhìn thấy kết quả mà họ đã đạt được, nhưng có lẽ không nhận ra nhân viên đã mất bao nhiêu nỗ lực để hoàn thành những nhiệm vụ đó. Ở mặt ngoài, nhân viên có thể vẫn trông như lệ thường, nhưng bên trong, họ có thể đang trải qua sự mệt mỏi về cảm xúc, mất động lực và cảm giác mắc kẹt ngày càng lớn. Dẫu vậy, khi thị trường việc làm bị hạn chế, khả năng nhảy việc thấp khi không nhiều công ty tuyển dụng, nhiều người vẫn lựa chọn ở lại với công ty.

Vai trò của manager không phải là bác sĩ tâm lý. Nhưng nhà lãnh đạo giỏi cần nhận ra những thay đổi đáng lưu ý ở đội ngũ của mình, phân bổ áp lực hợp lý, và kết nối nhân viên với nguồn hỗ trợ phù hợp khi cần thiết.

>>>XEM NGAY: NÊN LÀM GÌ ĐỂ THUẬN LỢI THĂNG TIẾN TRONG CÔNG VIỆC, SỰ NGHIỆP?

Ảnh: Pexels

7 dấu hiệu cho thấy nhân viên có thể đang gặp khó khăn về sức khỏe tinh thần

Không có một biểu hiện đơn lẻ nào đủ để xác định một người đang chới với chốn công sở. Tuy nhiên, một nhân viên có thay đổi bất thường so với trạng thái thường ngày nên được manager chủ động quan tâm.

1. Nhân viên mất đi sự chủ động

Một nhân viên từng hào hứng với dự án mới nay chỉ làm những gì được yêu cầu. Họ ít đưa ra ý tưởng, không còn chủ động giải quyết vấn đề hoặc tỏ ra thờ ơ với những mục tiêu mà trước đây họ từng quan tâm. Đây có thể là biểu hiện của sự mất động lực, cảm giác không được ghi nhận hoặc kiệt sức. Trong một số trường hợp, việc giảm hứng thú cũng có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe tâm thần.

Giải pháp: Thay vì vội kết luận rằng nhân viên thiếu tinh thần trách nhiệm, hãy thử nhìn lại bối cảnh làm việc của họ. Liệu họ có đang đảm nhận quá nhiều nhiệm vụ trong đội ngũ? Những đóng góp của họ có được ghi nhận? Lúc này, bạn có thể phân bổ lại khối lượng công việc hợp lý.

2. Hiệu suất thay đổi bất thường

Một nhân viên vốn cẩn thận bắt đầu mắc những lỗi nhỏ. Họ khó tập trung trong cuộc họp, quên việc đã được giao, hoặc mất nhiều thời gian để hoàn thành nhiệm vụ quen thuộc. Khả năng tập trung và ra quyết định có thể bị ảnh hưởng khi một người trải qua căng thẳng kéo dài hoặc gặp vấn đề sức khỏe. Tuy nhiên, hiệu suất giảm cũng có thể do thiếu nguồn lực, quy trình không rõ ràng hay khối lượng công việc vượt quá khả năng xử lý.

Giải pháp: Điều cần quan sát không chỉ là kết quả cuối cùng, mà còn là sự thay đổi so với chính nhân viên đó trước đây. Một cuộc trao đổi riêng tư sẽ hữu ích hơn việc phê bình họ trước tập thể.

3. Nhân viên thu mình và ít kết nối với đồng nghiệp

Họ bắt đầu từ chối những buổi ăn trưa chung, ít trò chuyện trong giờ nghỉ hoặc không còn tham gia các hoạt động mà trước đây họ yêu thích. Trong công việc, họ có thể trở nên im lặng, tránh tương tác hoặc ngại nhờ người khác giúp đỡ.

Sự thu mình không nhất thiết là dấu hiệu bất ổn. Một số người đơn giản thích làm việc độc lập hoặc cần thêm không gian riêng. Tuy nhiên, nếu hành vi này khác biệt rõ rệt so với trước đây và đi kèm những thay đổi khác về tâm trạng hoặc hiệu suất, nhà quản lý nên chú ý.

Giải pháp: Đừng ép nhân viên phải hòa đồng hơn hoặc tham gia các hoạt động tập thể để chứng minh rằng họ vẫn gắn kết với đồng nghiệp. Hãy trò chuyện với họ trước khi quyết định thực hiện hoạt động teambuilding.

>>>THỬ NGAY: 3 BƯỚC ĐỂ ĐỐI PHÓ, LOẠI BỎ NHỮNG CẢM XÚC TIÊU CỰC

4. Dễ cáu gắt, nhạy cảm hoặc thường xuyên tỏ ra thất vọng

Một người vốn bình tĩnh trở nên thiếu kiên nhẫn. Những trao đổi nhỏ dễ dẫn đến tranh luận. Nhân viên thường xuyên bày tỏ sự thất vọng, phản ứng mạnh trước phản hồi hoặc có vẻ mất khả năng chịu đựng những áp lực vốn quen thuộc.

Đôi khi, sự cáu gắt là cách một người biểu hiện tình trạng quá tải khi họ không biết phải diễn đạt sự mệt mỏi của mình như thế nào. Nhưng cũng không nên mặc định mọi hành vi thiếu kiềm chế đều bắt nguồn từ vấn đề sức khỏe tinh thần.

Giải pháp: Lãnh đạo cần đồng thời thể hiện sự thấu hiểu với nhân viên và duy trì các tiêu chuẩn ứng xử chuyên nghiệp. Bạn có thể hỏi điều gì đang khiến công việc của họ trở nên khó khăn hơn, trao đổi rõ ràng về cách giải quyết bất đồng và tác động của hành vi đối với đồng nghiệp.

>>>XEM TIẾP: BẠN CÁU KỈNH VÀ MẤT KIÊN NHẪN? HÃY THỬ 5 PHƯƠNG PHÁP RÈN LUYỆN TÍNH KIÊN NHẪN

5. Nhân viên liên tục mệt mỏi, thiếu năng lượng

Họ thường xuyên than phiền về việc thiếu ngủ, tỏ ra uể oải trong các cuộc họp hoặc cần nhiều thời gian hơn để hồi phục sau những giai đoạn bận rộn. Mệt mỏi kéo dài có thể liên quan đến khối lượng công việc, thiếu thời gian nghỉ ngơi, vấn đề sức khỏe thể chất hoặc khó khăn về sức khỏe tâm thần. Đây không phải dấu hiệu đủ để kết luận một người đang trầm cảm, nhưng là lý do hợp lý để xem xét lại điều kiện làm việc của họ.

Giải pháp: Nếu nhân viên đang liên tục làm thêm ngoài giờ, đừng chỉ khuyên họ cân bằng cuộc sống tốt hơn. Hãy kiểm tra xem khối lượng công việc của họ có khả thi hay không, nên phân bổ lại nhiệm vụ nào, và thậm chí điều chỉnh các deadline.

>>>TÌM HIỂU: 10 LÝ DO KHIẾN BẠN MỆT MỎI VỀ MẶT TINH THẦN, VÀ GIẢI PHÁP PHỤC HỒI

6. Thường xuyên vắng mặt hoặc khó duy trì nhịp độ làm việc

Nhân viên có thể xin nghỉ thường xuyên hơn, đến muộn, khó duy trì lịch làm việc hoặc gặp khó khăn trong việc hoàn thành những nhiệm vụ đã cam kết. Có thể họ đang gặp khó khăn về mặt sức khỏe, gia đình nhưng khó nói ra.

Giải pháp: Nhà quản lý không nên yêu cầu nhân viên tiết lộ những thông tin riêng tư. Thay vào đó, hãy tập trung vào những điều có thể giải quyết trong phạm vi công việc: điều chỉnh lịch làm việc linh hoạt hơn, hỗ trợ làm việc từ nhà (work from home), nghỉ bù sau những giai đoạn bận rộn, hoặc xem xét chính sách nghỉ phép.

7. Nhân viên thể hiện cảm giác bất lực

Nhân viên có thể liên tục nói rằng mọi cố gắng đều vô ích, họ không còn nhìn thấy tương lai trong công việc hoặc không tin rằng tình hình có thể cải thiện. Những lời nói như “Dù có cố gắng thế nào thì cũng chẳng thay đổi được gì” đôi khi phản ánh sự thất vọng với tổ chức. Đây là lúc manager cần nhìn nhận lại

Giải pháp: Hãy lắng nghe thay vì lập tức đưa ra lời khuyên tích cực. Những câu như “Hãy nghĩ thoáng lên” hay “Ai cũng phải chịu áp lực” có thể khiến họ cảm thấy trải nghiệm của mình bị xem nhẹ. Đôi khi, họ chỉ cần được lắng nghe và giãi bày nỗi lòng.

Vì sao những nhân viên giỏi cũng có thể âm thầm suy sụp tinh thần?

Một trong những sai lầm phổ biến trong quản lý là cho rằng những người luôn hoàn thành công việc tốt cũng có khả năng tự giải quyết mọi khó khăn.

Trên thực tế, những nhân viên có trách nhiệm cao đôi khi là người khó nhận ra nhất khi họ đang quá tải. Họ có thể tiếp tục nhận nhiệm vụ vì không muốn làm đồng nghiệp thất vọng, lo ngại ảnh hưởng đến đánh giá hiệu suất hoặc không cảm thấy an toàn khi nói rằng mình không thể đảm nhận thêm.

Một nhân viên vẫn đạt chỉ tiêu không có nghĩa là khối lượng công việc của họ đang hợp lý. Họ có thể phải làm việc buổi tối, hy sinh thời gian nghỉ ngơi hoặc liên tục sử dụng năng lượng dự trữ để duy trì kết quả.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định những yếu tố như khối lượng công việc quá mức, thiếu nhân lực, quyền tự chủ hạn chế, vai trò không rõ ràng, môi trường làm việc tiêu cực và sự hỗ trợ hạn chế từ người quản lý là những rủi ro đối với sức khỏe tâm thần tại nơi làm việc.

Điều đó có nghĩa là sự suy giảm tinh thần không phải lúc nào cũng bắt nguồn từ khả năng thích nghi của từng cá nhân. Đôi khi, chính cách công việc được thiết kế, phân bổ và giám sát đang khiến nhân viên khó duy trì trạng thái khỏe mạnh.

Vì vậy, nếu nhiều thành viên trong cùng một đội ngũ đồng thời mất động lực, thường xuyên làm thêm giờ hoặc trở nên ít chủ động hơn, nhà quản lý nên nhìn rộng hơn thay vì coi đây là vấn đề riêng của từng người. Việc phân bổ khối lượng công việc hợp lý, cung cấp các nguồn lực cần thiết và thường xuyên xác nhận hiệu quả của các điều chỉnh là rất quan trọng. Như vậy mới đảm bảo sự hỗ trợ được thực hiện trong công việc hàng ngày.

>>>XEM NGAY: BỊ KIỆT SỨC NÊN LÀM GÌ? 7 BƯỚC ĐỂ BẠN CẢI THIỆN SỨC KHỎE TINH THẦN

Harper’s Bazaar Việt Nam