Doanh nghiệp nhôm Trung Quốc mở rộng công suất ở nước ngoài, thị trường có nguy cơ dư cung

Thế giới

Các doanh nghiệp nhôm Trung Quốc đang đẩy nhanh đầu tư nhà máy luyện ở nước ngoài khi công suất trong nước chịu giới hạn chính sách. Theo các dự án đã công bố, mức mở rộng này có thể làm thay đổi cung cầu nhôm toàn cầu, nhưng phần lớn công suất vẫn mới ở giai đoạn kế hoạch.

Theo Đại Kỷ Nguyên, dẫn thông tin doanh nghiệp và hồ sơ đăng ký đầu tư được Reuters tổng hợp, các nhà đầu tư Trung Quốc đã quy hoạch hoặc công bố ít nhất 15 triệu tấn công suất luyện nhôm nguyên sinh mỗi năm ở nước ngoài. Trong đó, các dự án với tổng công suất khoảng 2,85 triệu tấn/năm đang xây dựng hoặc lần lượt đi vào vận hành. Con số này tương đương khoảng 3,8% công suất luyện nhôm nguyên sinh hiện có trên thế giới, 73,78 triệu tấn/năm.

Nhôm nguyên sinh là kim loại được tạo ra bằng cách điện phân alumina, làm nguyên liệu cho các công đoạn gia công nhôm tiếp theo.

Đầu tư ra nước ngoài gắn với trần công suất luyện nhôm trong nước. Năm 2017, chính quyền Trung Quốc đặt giới hạn 45 triệu tấn/năm đối với công suất nhôm điện phân nhằm hạn chế dư thừa và ô nhiễm. Cùng lúc, nhu cầu nhôm từ sản xuất công nghiệp và xe điện tiếp tục tăng, thúc đẩy doanh nghiệp tìm địa điểm sản xuất ngoài Trung Quốc.

Indonesia là điểm đến lớn

Indonesia, quốc gia từng thu hút nhiều dự án niken của doanh nghiệp Trung Quốc, đang tiếp nhận thêm dự án luyện nhôm. Bà Rachel Zhang, trưởng bộ phận nghiên cứu vật liệu Trung Quốc tại Morgan Stanley, dự báo Indonesia sẽ bổ sung công suất nhôm điện phân 866.000 tấn/năm trong năm 2026, rồi thêm 1,2–1,3 triệu tấn/năm vào năm 2027.

Shandong Nanshan Aluminium đang xây dựng nhà máy công suất 250.000 tấn/năm trên đảo Bintan và dự định tăng gấp đôi công suất. Tại khu công nghiệp Morowali ở tỉnh Trung Sulawesi, Tập đoàn Xinfa cùng Tsingshan Holding đang đưa cơ sở luyện công suất 600.000 tấn/năm vào vận hành. Tsingshan còn xây dựng nhà máy 800.000 tấn/năm ở vịnh Weda, tỉnh Bắc Maluku.

Ngoài Indonesia, các dự án của doanh nghiệp Trung Quốc được quy hoạch tại Kazakhstan và Saudi Arabia có thể bổ sung tổng cộng khoảng 4 triệu tấn công suất mỗi năm. Red Sea Aluminium, được Shandong Innovation Group hậu thuẫn, đang xây dựng nhà máy 500.000 tấn/năm tại Yanbu, Saudi Arabia, với mục tiêu vận hành năm 2027. Xinfa dự định xây dựng cơ sở 2,4 triệu tấn/năm tại Pavlodar, Kazakhstan.

Dự báo dư cung vẫn phụ thuộc tiến độ dự án

Trong dự báo công bố tháng 7, Morgan Stanley cho rằng thị trường nhôm toàn cầu có thể chuyển từ thiếu 1,1 triệu tấn năm 2026 sang dư 830.000 tấn năm 2027 và dư 1,8 triệu tấn năm 2028, khi công suất luyện mới đi vào hoạt động và sản lượng ở Trung Đông phục hồi.

Ngân hàng này dự kiến thế giới sẽ bổ sung khoảng 2,1 triệu tấn công suất nhôm nguyên sinh mỗi năm trong năm 2027 và 2,2 triệu tấn trong năm 2028. Tuy nhiên, công suất thực sự vận hành vẫn chưa chắc chắn: giá thị trường, hiệu quả đầu tư, nguồn điện địa phương và yêu cầu quản lý đều có thể ảnh hưởng tiến độ.

Morgan Stanley đã hạ dự báo giá nhôm bình quân năm 2027 xuống 2.850 USD/tấn và năm 2028 xuống 2.800 USD/tấn; dự báo bình quân nửa cuối năm 2026 là 3.150 USD/tấn. Đây là dự báo của tổ chức tài chính, không phải mức giá hay tình trạng dư cung đã xảy ra.

Việc mở rộng ra nước ngoài còn đối diện hạn chế quản lý mới. Theo Đại Kỷ Nguyên, Reuters dẫn các nguồn thạo tin cho biết từ tháng 7/2026, quy định đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc cho phép cơ quan phụ trách xem xét dự án vì lý do an ninh quốc gia, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp ngừng dự án hoặc thoái vốn.

Ông Fan Shunke, phó bí thư đảng ủy Hiệp hội Công nghiệp Kim loại màu Trung Quốc, nói trong tháng 10 rằng việc mở rộng ồ ạt ra nước ngoài vừa không nên làm, vừa thiếu tính khả thi.

Ông Alan Clark, người sáng lập hãng tư vấn ngành nhôm CM Group, nhận định các dự án lớn, tích hợp nhiều công đoạn vẫn có khả năng tiến triển nhưng có thể chậm hơn; các nhà máy nhỏ, hoạt động độc lập có thể bị ảnh hưởng mạnh hơn. Theo ước tính của ông, trong 15 triệu tấn công suất ở nước ngoài được Reuters tổng hợp, cuối cùng có thể chỉ 9–10 triệu tấn/năm được xây dựng và vận hành, khoảng một nửa trong số đó ở Indonesia.

Nguồn: Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung, ngày 28/10/2026.