Cảnh báo từ bức ảnh đám đông vây quanh nhà Huấn Hoa Hồng đến nửa đêm

Nổi tiếng bằng tai tiếng

Sự xuất hiện của những nhân vật được gọi là “giang hồ mạng” không phải câu chuyện mới. Từ Khá Bảnh, Huấn Hoa Hồng, Dương Minh Tuyền đến những tài khoản nổi lên sau này, có thể nhận thấy một số đặc điểm quen thuộc. Những người này sử dụng ngôn ngữ đường phố, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, kể chuyện đời tư và tham gia những cuộc khẩu chiến thu hút đông người theo dõi.

Điều đáng nói là sau nhiều trường hợp bị xử lý, công thức tạo sự chú ý bằng nội dung lệch chuẩn vẫn tiếp tục được sử dụng.

Ngày 3/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh phối hợp Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an đã khởi tố vụ án, khởi tố ba bị can Nguyễn Văn Hợi (tức Khánh Sky), Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp (tức Vua Quạt).

Các bị can bị khởi tố về hành vi lợi dụng mạng xã hội để gây rối trật tự công cộng, phát tán thông tin sai sự thật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Ngày 6/8, lực lượng chức năng tiến hành khám xét nơi ở của Bùi Xuân Huấn (Huấn Hoa Hồng), một gương mặt từng nổi tiếng trên mạng xã hội với hàng triệu lượt theo dõi.

Thông tin từ cơ quan công an cũng cho thấy sự chú ý trên mạng đã được một số người chủ động khai thác. Nguyễn Văn Hợi thừa nhận đã cho rằng mình có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội nên đã lợi dụng các vụ việc gây tranh cãi để thu hút tương tác.

Hồ Văn Khoa khai việc livestream, thu hút lượt xem, tương tác nhằm phục vụ mục đích bán hàng.

Càng nhiều người xem, bình luận và chia sẻ, tài khoản càng được biết đến. Khi lượng người theo dõi đủ lớn, sức ảnh hưởng có thể được chuyển thành quảng cáo, bán hàng và các nguồn thu khác. Trong trường hợp này, tai tiếng đã trở thành công cụ thu hút sự chú ý.

Khi sự chú ý có thể mang lại lợi ích, người tạo nội dung càng có lý do để đẩy tranh cãi đi xa hơn. Đặc biệt, với thanh thiếu niên dành nhiều thời gian trên mạng xã hội, việc thường xuyên nhìn thấy những nhân vật nói tục, thách thức người khác, khoe tiền bạc nhưng vẫn có đông người theo dõi dễ tạo ra những liên tưởng sai lệch về sự nổi tiếng và thành công.

Các nền tảng mạng xã hội có xu hướng khuếch đại loại nội dung tạo phản ứng

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long – Phó chủ nhiệm bộ môn Truyền thông chuyên nghiệp – Đại học RMIT – những nội dung gây sốc có sức sống dai dẳng, kể cả khi phần lớn phản ứng dành cho chúng là tiêu cực.

“Những phát ngôn lệch chuẩn thường gây phản ứng cảm xúc rất mạnh. Có người thích, có người tức giận, nhưng cả hai phía đều có thể bình luận và chia sẻ. Khi một nội dung càng được bàn luận, nó càng có cơ hội tiếp cận thêm nhiều người. Vì thế, đôi khi chính sự phẫn nộ của cộng đồng cũng vô tình giúp nhân vật tiếp tục được chú ý”, ông phân tích.

Chiều 6/8, lực lượng cảnh sát đã có mặt tại nơi ở của Huấn Hoa Hồng. Đến 23h15, mặc dù công tác khám xét đã hoàn tất, rất đông người dân hiếu kỳ vẫn bám trụ.

Điều khiến PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long lo ngại hơn là xã hội đã chứng kiến nhiều trường hợp tương tự nhưng những nhân vật mới vẫn tiếp tục xuất hiện và thu hút lượng lớn người theo dõi.

Cảnh tượng cả trăm người đổ xô đến nhà Huấn Hoa Hồng vào tối 6/8, cầm theo hàng trăm chiếc điện thoại, máy quay để livestream càng minh chứng cho điều đó. Nhiều thanh niên thậm chí còn leo lên cây để theo dõi quá trình làm việc của lực lượng chức năng tại nhà Huấn Hoa Hồng, gây ra cảnh mất trật tự.

Theo chuyên gia, thay vì chỉ hỏi vì sao một Huấn Hoa Hồng hay một Khá Bảnh có thể nổi tiếng, cần nhìn vào nhu cầu của người xem, đặc biệt là người trẻ, để hiểu vì sao những cách thể hiện như vậy vẫn tìm được công chúng.

“Chúng ta đã có nhiều bài học về ảnh hưởng của những nhân vật lệch chuẩn đối với giới trẻ nhưng đến nay vẫn chưa có giải pháp tối ưu. Theo tôi, cần sớm xem xét những biện pháp hạn chế xuất hiện đối với các trường hợp này để bảo đảm môi trường văn hóa mạng lành mạnh hơn cho người trẻ”, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long nói.

Trong thời đại số, các nền tảng mạng xã hội càng có xu hướng khuếch đại loại nội dung tạo phản ứng cảm xúc mạnh, bất kể phản ứng đó là ngưỡng mộ hay phẫn nộ. Vòng lặp giữa phát ngôn gây sốc, sự chú ý được khuếch đại và tương tác của người theo dõi dần củng cố vị thế của nhân vật.

Đề xuất cấm sóng livestream lệch chuẩn

Việc những hiện tượng mạng bị xử lý cho thấy sự nổi tiếng không tạo ra vùng miễn trừ trên không gian số. Tuy nhiên, trách nhiệm không chỉ nằm ở người đứng trước camera. Các nền tảng cần hạn chế khả năng phân phối, kiếm tiền đối với những nội dung vi phạm và tài khoản thường xuyên tái phạm.

Những đơn vị kinh doanh hợp tác với người có ảnh hưởng cũng cần đánh giá lịch sử nội dung, cách ứng xử và rủi ro xã hội, thay vì chỉ nhìn vào lượng người theo dõi.

Với người trẻ, giải pháp lâu dài không thể chỉ là ngăn xem. Gia đình, nhà trường cần giúp các em hiểu cách mạng xã hội vận hành, nhận biết vì sao một nội dung được đề xuất và phân biệt sự nổi tiếng với uy tín, sự chân thành với hành vi lệch chuẩn.

Chuyên gia cho rằng các quy định về cấm sóng cần được xem xét áp dụng sớm để bảo đảm môi trường văn hóa mạng lành mạnh cho giới trẻ.

Quy định rõ trách nhiệm của nền tảng

Tại phiên thảo luận của Quốc hội về Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) diễn ra chiều 9/8, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn TP Đồng Nai) đề cập đến một loạt các vi phạm trên mạng xã hội, trong đó một số đối tượng được cho là giang hồ mạng, người có ảnh hưởng sử dụng nền tảng số, mạng xã hội để đe dọa, khủng bố tinh thần, sử dụng những lời nói tục tĩu, vi phạm thuần phong mỹ tục, đưa thông tin sai lệch, thông tin chưa kiểm chứng, ảnh hưởng đến trật tự xã hội.

Mặc dù cơ quan chức năng đã nhanh chóng xử lý, bắt giữ một số đối tượng cũng như phối hợp với các nền tảng số, mạng xã hội gỡ bỏ những thông tin vi phạm, tuy nhiên câu hỏi được đại biểu đặt ra, là trách nhiệm của các nền tảng số, mạng xã hội như thế nào trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân.

“Tôi đề nghị tại Chương III của luật cần có một điều quy định rõ về trách nhiệm của các nền tảng số, mạng xã hội, mạng viễn thông hay các ứng dụng AI trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người sử dụng trên lãnh thổ Việt Nam”, ông Nguyễn Trung Kiên đề xuất.

Cụ thể, cần quy định theo hướng đối với các mạng xã hội, nền tảng số, khi người dùng trên lãnh thổ Việt Nam mở ứng dụng ra, sẽ có cảnh báo vi phạm pháp luật.

Việc này cảnh báo với người tiếp cận, người dùng rất hiệu quả và nâng cao được ý thức tuân thủ pháp luật của quần chúng dân. Đối với nền tảng AI, khi cung cấp thông tin pháp luật, phải có dẫn nguồn và nếu thông tin chưa kiểm chứng, phải có cảnh báo là thông tin chưa kiểm chứng.

Cận cảnh căn nhà “dát vàng” của Huấn Hoa HồngNhững ngày gần đây, Huấn Hoa Hồng tiếp tục trở thành tâm điểm dư luận khi Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an tiến hành khám xét các địa điểm liên quan đến người này.

Theo Tiền Phong