Ánh sáng lung linh nơi biển sâu tăm tối: Hiện thân của loài sinh vật cổ xưa hơn cả khủng long

Tại vùng biển sâu ngoài khơi Colombia, các nhà khoa học đã ghi nhận được một nhóm sinh vật biển cổ xưa có nguồn gốc từ trước cả thời đại khủng long. Nhóm nghiên cứu đã phát hiện 15 loài sứa lược (Ctenophora) tại vùng biển này, trong đó có 6 loài lần đầu tiên được ghi nhận trong khu vực, lấp đầy khoảng trống quan trọng trong nghiên cứu đa dạng sinh học biển của Colombia.

Kết quả nghiên cứu này được công bố trên Tạp chí Khoa học Chính xác, Vật lý và Tự nhiên của Học viện Khoa học Colombia, thực hiện bởi nhà khoa học biển Juan Mayorga thuộc chương trình Pristine Seas của National Geographic, cùng nhà nghiên cứu chính Cristina Cedeño-Posso từ Viện Nghiên cứu Biển và Ven biển Colombia cùng các cộng sự.

Sinh vật cổ xưa tỏa sáng

Sứa lược thuộc nhóm động vật lưỡng tiêm đài (diploblastic), thường được gọi là “quả óc chó biển”. Chúng thường bị nhầm lẫn với sứa (jellyfish), nhưng thực chất hai loài này hoàn toàn khác nhau về phân loại sinh học. Sứa lược đã tồn tại hàng trăm triệu năm, xuất hiện trước cả khủng long, và là một trong những nhóm sinh vật cổ xưa nhất trong đại dương.

Thân hình của chúng trong suốt, một số loài khi bơi lội trong nước sẽ hiển thị màu sắc rực rỡ như kính vạn hoa. Hiệu ứng quang học này đến từ các hàng lông mao sắp xếp thành tám dải trên bề mặt cơ thể. Khi các lông mao dao động, chúng khúc xạ ánh sáng, khiến con vật trông như đang nhấp nháy phát sáng.

Khác với sứa thông thường, sứa lược không có tế bào châm (tế bào gây ngứa), mà dựa vào các tế bào dính (colloblasts) trên xúc tu để săn mồi. Tế bào dính sẽ tiết ra chất nhầy khi tiếp xúc với con mồi, dính chặt các sinh vật phù du, trứng cá hoặc cá con, sau đó kéo con mồi lại gần để nuốt chửng. Phương thức kiếm ăn độc đáo này khiến sứa lược đóng vai trò quan trọng trong lưới thức ăn đại dương: vừa là kẻ săn mồi, vừa là con mồi của các loài cá, rùa biển và động vật giáp xác.

Đột phá trong quan sát khoa học: Phương pháp nghiên cứu không xâm lấn

Do cơ thể sứa lược rất mỏng manh, một khi bị lưới đánh cá bắt được thường sẽ tan rã nhanh chóng, khiến phương thức lấy mẫu truyền thống rất khó thực hiện. Juan Mayorga chỉ ra rằng vì những sinh vật này sẽ tan biến ngay khi mắc lưới, nên chỉ có thể nghiên cứu chúng thông qua hình ảnh.

Để vượt qua khó khăn này, đội ngũ nghiên cứu đã áp dụng các kỹ thuật không xâm lấn như quay phim dưới nước và quan sát từ xa. Họ ghi lại hình thái và hành vi của chúng mà không cần bắt giữ hay gây tổn hại. Loạt dữ liệu hình ảnh thu thập được không chỉ thể hiện vẻ ngoài huyền ảo của sứa lược mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu cho việc phân tích khoa học.

Bà Cristina Cedeño-Posso cho biết, kết quả nghiên cứu đã lấp đầy khoảng trống thông tin về các nhóm sinh vật phù du dạng keo quan trọng, đồng thời chứng minh rằng phương pháp không xâm lấn và việc thám hiểm hệ thống tại các vùng biển xa xôi có giá trị to lớn trong việc nâng cao kiến thức về đa dạng sinh học biển.

Những phát hiện mới trong 15 loài được ghi nhận

Nghiên cứu lần này đã ghi nhận tổng cộng 15 loài sứa lược tại vùng biển gần bờ Colombia, trong đó có 6 loài chưa từng được ghi nhận tại khu vực này trước đây. Kết quả này cho thấy vùng biển địa phương vẫn tồn tại sự đa dạng sinh học chưa được khám phá hết.

Là một phần của sinh vật phù du dạng keo, sứa lược đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự cân bằng hệ sinh thái biển. việc chúng săn bắt lượng lớn sinh vật phù du nhỏ đã gián tiếp ảnh hưởng đến tỷ lệ sống sót của cá con và cấu trúc chuỗi thức ăn, đồng thời cung cấp nguồn thức ăn cho các loài săn mồi lớn hơn.

Với sự tiến bộ của công nghệ và đổi mới trong phương pháp quan sát, các nhà khoa học đang dần hiểu sâu sắc hơn về những quần thể biển vốn bị ngó lơ bấy lâu nay, cũng như vị trí của chúng trong hệ sinh thái.

Vẻ đẹp chưa có lời giải nơi biển sâu

Nghiên cứu này không chỉ hé lộ kho tàng đa dạng sinh học tại vùng biển Colombia mà còn nhấn mạnh rằng việc thám hiểm đại dương vẫn còn nhiều lĩnh vực chưa được biết tới. Trong môi trường biển sâu mà mắt thường con người khó chạm đến, những sinh vật cổ xưa lung linh này vẫn lặng lẽ sinh tồn. Thông qua các ghi chép hình ảnh và quan sát khoa học, các nhà nghiên cứu đang từng bước ghép lại bức tranh sinh thái của các sinh vật phù du dạng keo, giúp thế giới nhìn thấy một hình thái sự sống khác nơi đáy đại dương sâu thẳm.

Theo Vision Times