Vị đắng bị lãng quên: Hướng đi mới trong chế độ ăn uống giúp kiểm soát đường huyết và chống viêm

Nghiên cứu cho thấy, các thành phần tự nhiên trong thực phẩm có vị đắng có thể kích hoạt các thụ thể cảm nhận vị đắng trong cơ thể, ảnh hưởng đến sức khỏe trao đổi chất và phản ứng viêm. Những thụ thể này không chỉ tồn tại trên lưỡi mà còn phân bố rộng khắp đường tiêu hóa, có thể thúc đẩy việc tiết các hormone liên quan đến điều hòa tình trạng viêm, chuyển hóa lượng đường trong máu và kiểm soát sự thèm ăn. Những phát hiện này củng cố quan điểm của y học cổ truyền Trung Quốc về thực phẩm có vị đắng, đồng thời cung cấp những chỉ dẫn sức khỏe mới cho chế độ ăn uống hiện đại. Chế độ ăn uống phương Tây ngày nay chủ yếu là đồ ngọt và thực phẩm chế biến sẵn, có thể đã vô tình loại bỏ đi một nhóm thành phần tự nhiên mà cơ thể cần đến.

Hơn hai ngàn năm trước, Khổng Tử đã nói: “Thuốc đắng dã tật.” Ngày nay, khoa học sinh học hiện đại đang khám phá ra rằng, câu nói cổ xưa này có thể ẩn chứa những manh mối quan trọng giúp cải thiện sức khỏe.

Khoa học hiện đại ngày càng chứng minh được những quan điểm lâu đời của y học cổ truyền Trung Quốc: Thực phẩm có vị đắng mang lại lợi ích cho sức khỏe. Các nghiên cứu mới nhất chỉ ra rằng, vị đắng trong chế độ ăn uống có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe trao đổi chất (tức là khả năng xử lý năng lượng, chất béo và lượng đường trong máu của cơ thể). Một số nghiên cứu cho rằng loại thực phẩm này có thể giúp hỗ trợ cân bằng trao đổi chất, điều chỉnh các phản ứng viêm, cũng như cải thiện chức năng tiêu hóa và giải độc.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc thiếu hụt thành phần vị đắng trong chế độ ăn uống có thể dẫn đến sự rối loạn tín hiệu hormone của cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa chất béo và các phản ứng viêm mãn tính. Việc hấp thụ lại vị đắng thông qua việc lựa chọn thực phẩm có thể giúp đánh thức các cơ chế điều chỉnh liên quan trong cơ thể, hỗ trợ sức khỏe trao đổi chất.

Các thụ thể cảm nhận vị đắng phân bố khắp cơ thể: Không chỉ hoạt động trên lưỡi

Việc Khổng Tử so sánh thực phẩm có vị đắng với chân lý không chỉ là một biện pháp tu từ văn học, mà còn phản ánh một hệ thống hoạt động sinh lý tinh vi mà khoa học hiện đại đang dần hé lộ.

“Trong y học cổ truyền Trung Quốc, vị đắng có liên quan đến yếu tố ‘Hỏa’,” Tiến sĩ Reuben Chen, một bác sĩ hành nghề, bác sĩ y học cổ truyền và chuyên gia về tuổi thọ, chia sẻ với Thời báo Epoch Times. Theo lý luận của y học cổ truyền Trung Quốc, thực phẩm có vị đắng có thể kích thích đường ruột và tim, “Nó có thể thanh nhiệt, giáng khí, loại bỏ độ ẩm dư thừa trong cơ thể và giải độc, nhằm khôi phục sự cân bằng giữa các cơ quan nội tạng, giúp khí huyết lưu thông trơn tru.”

Khoa học hiện đại đang tìm ra các cơ chế sinh học đằng sau những tác dụng này, chứng minh rằng các hợp chất tự nhiên trong thực vật có vị đắng có thể kích hoạt các thụ thể cụ thể trong cơ thể, chịu trách nhiệm điều chỉnh hoạt động của gen và phản ứng miễn dịch. Tại một hội thảo y học tích hợp gần đây, Tiến sĩ Jeffrey Bland, người được mệnh danh là “cha đẻ của y học chức năng”, đã trình bày các bằng chứng nghiên cứu cho thấy các thành phần vị đắng có trong thực phẩm như hoa bia, mướp đắng, rau diếp xoăn và bồ công anh có thể kích hoạt các thụ thể đặc hiệu trong cơ thể, được gọi là “thụ thể vị đắng” hay “TAS2R (Task Two Receptors)”.

Những thụ thể này không chỉ tồn tại trên lưỡi mà còn nằm rải rác khắp toàn bộ đường tiêu hóa. Chúng hoạt động giống như những máy dò của cơ thể, khi cảm nhận được các thành phần vị đắng, chúng có thể kích hoạt các phản ứng hormone, thúc đẩy quá trình tiết hormone liên quan đến việc điều chỉnh tình trạng viêm, chuyển hóa lượng đường trong máu và kiểm soát sự thèm ăn.

Mối liên hệ giữa vị đắng và hormone chuyển hóa: Cách kích hoạt GLP-1 tự nhiên

Một trong những hormone quan trọng bị ảnh hưởng bởi các thành phần vị đắng là GLP-1 (Glucagon-like peptide-1), đây cũng chính là loại hormone mà các thuốc tiêm giảm cân phổ biến (chẳng hạn như Ozempic) đang nhắm tới.

Tiến sĩ Bland cho biết, vị đắng có thể kích hoạt các thụ thể cảm nhận vị đắng trong đường ruột, kích thích quá trình tiết GLP-1, điều này có thể giúp kiểm soát cơn đói, thúc đẩy cơ thể đốt cháy năng lượng và điều chỉnh chuyển hóa chất béo. Nghiên cứu còn chỉ ra thêm rằng các thành phần tự nhiên trong thực phẩm có vị đắng có thể cải thiện tính toàn vẹn của hàng rào ruột, giúp sửa chữa tình trạng “rò rỉ ruột”, đồng thời cũng có thể mang lại tác động tích cực đối với các vi khuẩn có lợi trong đường ruột.

Ngoài ra, đặc tính chống viêm của thực phẩm có vị đắng có liên quan đến khả năng kích hoạt các thụ thể trên tế bào miễn dịch — điều này có thể giúp các tế bào miễn dịch đối phó với mầm bệnh một cách hiệu quả hơn. Trong một số nghiên cứu, nó được cho là có liên quan đến việc làm giảm tình trạng viêm mãn tính của cơ thể và nâng cao khả năng miễn dịch tổng thể.

Một số nghiên cứu mới nhất cũng cho thấy việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm có vị đắng có liên quan đến việc phân bổ lượng mỡ trên cơ thể lành mạnh hơn, có thể giúp giảm mỡ bụng mà không làm ảnh hưởng đến khối lượng cơ bắp. Tuy nhiên, mối quan hệ nhân quả này vẫn cần được xác nhận thông qua nhiều nghiên cứu hơn nữa.

Chuyên gia trị liệu ung thư tích hợp Kevin Conners cho Thời báo Epoch Times biết rằng các loại thực phẩm vị đắng khác nhau sẽ có những đặc tính khác nhau. Ví dụ, “Berberine” (Hoàng liên tố) chiết xuất từ ​​các loại thực vật có vị đắng thuộc chi Hoàng liên, trong một số nghiên cứu đã cho thấy khả năng điều chỉnh lượng đường trong máu và cải thiện nhu động ruột, điều này hoàn toàn trùng khớp với những kinh nghiệm sử dụng thảo dược truyền thống.

Sharon Sherman, một chuyên gia y học phương Đông và cũng là người bào chế các công thức thảo dược Trung Quốc đặc biệt, bổ sung từ góc nhìn của y học phương Tây rằng, thực phẩm có vị đắng và thảo dược rất giàu alkaloid. “Điều này có nghĩa là những thực phẩm này có khả năng làm giảm tình trạng dư thừa axit, nóng trong và viêm nhiễm bên trong cơ thể,” bà chỉ ra, “Vì vậy, thực phẩm có vị đắng có thể có tác dụng ‘dọn dẹp’ đối với tình trạng viêm.”

Bên cạnh đó, thực phẩm có vị đắng cũng có thể thúc đẩy tiết mật. Bà Sherman cho biết: “Mật chứa cholesterol, hoạt động trong cơ thể giống như một chất tẩy rửa, có khả năng phân hủy và nhũ hóa chất béo, sau đó đào thải chất béo ra khỏi cơ thể qua đường ruột.” Bà cũng bổ sung thêm, thực phẩm có vị đắng còn có tác dụng kích thích nhuận tràng nhẹ, nhìn từ góc độ y học phương Tây, có thể coi chúng là những loại thực phẩm hoặc thảo dược giúp cơ thể giải độc.

Hoa bia không chỉ dùng để ủ bia: Tiềm năng đốt cháy chất béo và bảo vệ cơ bắp qua các nghiên cứu

Trong số các loại thực phẩm có vị đắng, Tiến sĩ Bland đặc biệt đề cập đến hoa bia (Hops). Hoa bia theo truyền thống vốn nổi tiếng được dùng để ủ bia, thế nhưng nón hoa của cây cái lại chứa nhiều hợp chất tự nhiên mạnh mẽ, chẳng hạn như chalcone, humulone và isohumulone. Các thành phần này có thể kích hoạt các thụ thể cảm nhận vị đắng, tạo ra các phản ứng hormone ảnh hưởng đến tình trạng viêm, điều hòa lượng đường trong máu và kiểm soát cảm giác thèm ăn.

Nghiên cứu cho thấy hoa bia rất giàu các thành phần thực vật tự nhiên, mỗi thành phần đều có thể mang đến những tác động riêng biệt lên hoạt động của tế bào và quá trình trao đổi chất. Những thành phần này có thể điều chỉnh hoạt động của các gen liên quan đến quá trình viêm và giải độc, đồng thời có thể hỗ trợ điều chỉnh các hormone liên quan đến cảm giác no và cân bằng năng lượng.

Ngoài ra, trong các nghiên cứu lâm sàng cụ thể, người ta phát hiện ra rằng chiết xuất hoa bia có tác dụng thúc đẩy giảm mỡ nội tạng (đặc biệt là lượng mỡ sâu ở vùng bụng) trong khi vẫn duy trì được khối lượng cơ bắp. Tuy nhiên, những nghiên cứu này vẫn còn ở quy mô hạn chế và cần được kiểm chứng lâm sàng trên quy mô lớn hơn.

Ăn như thế nào hàng ngày? Danh sách các thực phẩm có vị đắng có thể mua tại siêu thị

Những thực phẩm có vị đắng thường thấy tại siêu thị bao gồm: rau arugula (cải rocket), bông cải xanh (broccoli rabe, hay còn gọi là ngồng cải rổ), rau diếp xoăn đỏ (radicchio), rau chân vịt, rau diếp xoăn và cải xoong (watercress). Mướp đắng là một nguyên liệu phổ biến tại các siêu thị châu Á, trong một số nghiên cứu trên động vật và các nghiên cứu nhỏ trên người đã cho thấy tác dụng hỗ trợ điều chỉnh lượng đường trong máu. Bà Sherman cho biết: “Mướp đắng, một nguyên liệu thường được sử dụng trong ẩm thực Trung Hoa, đã được chứng minh là có tác dụng làm giảm lượng đường trong máu.”

Sự bài xích đối với vị đắng của người phương Tây phần lớn bắt nguồn từ thói quen ăn uống hình thành trong thời gian dài. Bà Sherman nhận định, do chế độ ăn uống của người phương Tây quá thiên về vị ngọt và vị mặn, nên mọi người thường có xu hướng phản kháng lại vị đắng không quen thuộc. Bà đề xuất: “Hầu hết chế độ ăn uống của chúng ta đều cần bổ sung thêm một chút vị đắng.” Có thể thử kết hợp các nguyên liệu có vị đắng với các hương vị khác để làm giảm cảm giác khó chịu; hoặc thông qua các phương pháp chế biến để làm cho mùi vị của các loại rau có vị đắng trở nên dịu nhẹ hơn.

Tuy nhiên, việc thay đổi quá mức cũng tiềm ẩn những rủi ro. Mặc dù thực phẩm có vị đắng có thể giúp điều chỉnh những sự mất cân bằng ngắn hạn trong cơ thể, nhưng việc tiêu thụ quá mức trong thời gian dài lại có thể dẫn đến những mất cân bằng mới. Bà Sherman nhấn mạnh: “Chìa khóa nằm ở việc trước tiên hãy tích cực giải quyết các vấn đề hiện tại, sau đó quay trở lại với một chế độ ăn uống cân bằng, khuyến khích tiêu thụ các loại thực phẩm với nhiều hương vị và phương pháp chế biến đa dạng.”

Tiến sĩ Reuben Chen kết luận rằng, dù nhìn từ góc độ y học cổ truyền thời xưa hay khoa học hiện đại ngày nay, vị đắng đều đóng một vai trò bổ trợ quan trọng trong một chế độ ăn uống lành mạnh, ví dụ như thanh nhiệt, hỗ trợ chức năng tim mạch và giúp giải độc. Nhưng vị đắng phải cùng tồn tại hài hòa với bốn vị còn lại: vị ngọt giúp bồi bổ cơ thể, vị chua giúp thu liễm, vị cay giúp phát tán, vị mặn giúp làm mềm, có như vậy mới tránh được sự mất cân bằng và thúc đẩy sức khỏe tổng thể.

Giới thiệu tác giả: George Citroner phụ trách đưa tin về sức khỏe và y khoa, bao gồm ung thư, các bệnh truyền nhiễm và bệnh thoái hóa thần kinh. Ông đã giành giải thưởng Xuất sắc trong Báo chí Chỉnh hình của giới truyền thông năm 2020 cho một bài báo cáo về nguy cơ loãng xương ở nam giới.

Bản gốc “Why You Need to Eat More Bitter Foods” được đăng trên ấn bản tiếng Anh của Thời báo Epoch Times.

Lưu ý quan trọng: Những khám phá nghiên cứu và các quan điểm của y học cổ truyền được giới thiệu trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, không cấu thành lời khuyên y tế. Nếu có những băn khoăn về sức khỏe hoặc đang mắc các bệnh mãn tính (như tiểu đường, huyết áp cao, bệnh tim mạch…), vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia y tế, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi kế hoạch điều trị. Việc điều chỉnh chế độ ăn uống cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.

Theo Epoch Times